برخورد فضاپیمای دارت Dart با سیارک دیمورفوس در پاییز 2022 - ۲۶ سپتامبر

 

ناسا

برخورد فضاپیمای دارت Dart با سیارک دیمورفوس در پاییز 2022  - ۲۶ سپتامبر

 

در  روز سه‌شنبه 23 نوامبر 2021 ناسا فضاپیمایی را از کالیفرنیا به یک سیارک پرتاب کرد. ماموریت ناسا ، کوبیدن عمدی یک فضاپیما به یک سیارک از گروه سیارک‌های آمور ، به صورت آزمایشی می باشد که برای بشریت ضروری است تا مانع از بین رفتن حیات در زمین در آینده شود.

 

ممکن است شبیه داستان علمی تخیلی به نظر برسد، اما DART (تست تغییر مسیر دوگانه سیارک) یک آزمایش واقعی است که هدف از آن تغییر دادن اندکی از مسیر سیارک دیمورفوس است.

 

موشک اسپیس ایکس حامل فضاپیمای ماموریت در ساعت 22:21 سه شنبه به وقت اقیانوس آرام (0621 GMT چهارشنبه) از پایگاه نیروی فضایی واندنبرگ پرتاب شد. این سفر ۱۰ ماهه خواهد بود.

 

دیمورفوس یک «ماهواره» به عرض حدود 525 فوت (160 متر یا دو مجسمه آزادی) است که دور سیارکی بسیار بزرگتر به نام دیدیموس (قطر 762 متر) می چرخد. این جفت با هم به دور خورشید می چرخند.

 

برخورد باید در پاییز 2022  بین ۲۶ سپتامبر و ۱ اکتبر اتفاق بیفتد، زمانی که منظومه سیارکی دوتایی در فاصله 6.8 میلیون مایلی (11 میلیون کیلومتری) از زمین قرار دارد، تقریباً نزدیک‌ترین نقطه‌ای که تاکنون به آن رسیده‌است.

دانشمندان تخمین می زنند که باید حدود 25000 سیارک نزدیک به زمین به اندازه دیمورفوس وجود داشته باشد.

DART  حدود چهار ساعت قبل از برخورد به Dimorphos، کنترل خودکار پرواز خود را بر عهده خواهد گرفت.

زیرا یک تاخیر ارتباطی 38 ثانیه ای از محل سیارک تا زمین، در فاصله حدود 6.8 میلیون مایل (11 میلیون کیلومتر) وجود خواهد داشت.

این برخورد DART را از بین می‌برد و احتمالاً دهانه‌ای کوچک در دیمورفوس باقی می‌گذارد. سپس مشاهدات تلسکوپی برای نظارت بر سیارک دوگانه برای تغییرات در مدارش انجام می شود.

 

این پروژه 330 میلیون دلاری، اولین پروژه در نوع خود است. برای روشن شدن مطلب باید بگوییم ، سیارک های مورد بحث هیچ خطری برای سیاره ما ندارند.

اما آنها به دسته ای از اجسام معروف به اجسام نزدیک به زمین (NEO) تعلق دارند که تا 48 میلیون کیلومتر نزدیک می شوند.

دفتر هماهنگی دفاع سیاره ای ناسا بیشتر به مواردی با اندازه های بزرگتر از 140 متری علاقه مند است که پتانسیل آن را دارند که کل شهرها یا مناطق را با انرژی چندین برابر بمب های هسته ای متوسط نابود کنند.

10000 سیارک نزدیک به زمین با اندازه 140 متری یا بیشتر شناخته شده است، اما هیچ کدام شانس قابل توجهی برای برخورد در 100 سال آینده ندارند.

ناسا قصد دارد دومین ماموریت دفاعی سیاره‌ای خود، یک تلسکوپ مادون قرمز و ادامه دارت را در سال 2026 برای یافتن بیشتر سیارک‌های خطرناک نزدیک به زمین پرتاب کند.

 

یک هشدار بزرگ: دانشمندان فکر می کنند هنوز 15000 سیارک دیگر در انتظار کشف هستند.

موشک فالکون 9 اسپیس ایکس با فضاپیمای DART در طلوع خورشید با ضربه 24140 کیلومتر در ساعت به سیارک برخورد خواهد کرد.

 

دانشمندان سیاره‌شناس می‌توانند تأثیرات آن را در آزمایشگاه‌ها ایجاد و از نتایج آن برای تولید مدل‌های پیچیده درباره نحوه منحرف کردن یک سیارک استفاده کنند.

 

دانشمندان می گویند منظومه دیدیموس-دیمورفوس یک "آزمایشگاه طبیعی ایده آل" است، زیرا می توان از تلسکوپ های روی زمین برای قضاوت در مورد زمان لازم برای چرخش ماه به دور برادر بزرگش استفاده کرد.

از آنجایی که دوره کنونی مدار مشخص است، این تغییر اثر ضربه را که قرار است بین ۲۶ سپتامبر و ۱ اکتبر ۲۰۲۲ رخ دهد، آشکار خواهد کرد.

علاوه بر این، از آنجایی که مدار سیارک ها هرگز سیاره ما را قطع نمی کند، تصور می شود که مطالعه آنها ایمن تر است.

کاوشگر DART، جعبه ای به اندازه یک یخچال بزرگ با پنل های خورشیدی به اندازه لیموزین در دو طرف، با سرعتی بیش از 24140 کیلومتر در ساعت به Dimorphos برخورد می کند.

 

دوره مداری کنونی سیارک 11 ساعت و 55 دقیقه است و ضربه زدن حدود 10 دقیقه از آن زمان کم خواهد شد.

ابهاماتی در مورد میزان انتقال انرژی در اثر برخورد وجود دارد زیرا ترکیب داخلی و تخلخل قمر مشخص نیست.

فضاپیمای DART همچنین دارای ابزارهای پیچیده ای برای ناوبری و تصویربرداری است، از جمله CubeSat ایتالیایی سبک برای تصویربرداری از سیارک ها (LICIACube) برای تماشای سقوط و اثرات پس از آن.

 

سه تکنیک برای جلوگیری از برخورد فاجعه آمیز بین زمین و یک سیارک توسط دانشمندان در نظر گرفته شده است.

 

"ضربه جنبشی" تنها روش منحرف کردن سیارک نیست، اما تنها تکنیکی است که با فناوری فعلی آماده استقرار است.

 

موارد دیگری که فرض شده اند عبارتند از پرواز یک فضاپیمای نزدیک برای ایجاد نیروی گرانشی کوچک.

 

دیگری منفجر کردن یک انفجار هسته‌ای در نزدیکی است - اما نه بر روی خود جسم، مانند فیلم‌های "آرماگدون" و "ضربه عمیق" - که احتمالاً اجسام خطرناک‌تری ایجاد می‌کند.

 

دانشمندان تخمین می زنند که سیارک های 140 متری هر 20000 سال یک بار برخورد می کنند.

سیارک هایی با عرض 10 کیلومتر یا بیشتر - مانند سیارکی که 66 میلیون سال پیش به زمین برخورد کرد و منجر به انقراض بیشتر حیات روی زمین از جمله دایناسورها شد - تقریباً هر 100 تا 200 میلیون سال یکبار اتفاق می افتد.

این گرافیک عناصر اصلی مأموریت DART را نشان می‌دهد و نزدیک شدن و برخورد فضاپیما با سیارک دیمورفوس را نشان می‌دهد، در حالی که تلسکوپ‌های ایتالیایی LICIACube در کنار ماهواره و تلسکوپ‌های زمینی برخورد را مشاهده می‌کنند. اعتبار: ناسا/دانشگاه جان هاپکینز APLL

 

Dimorphos  در حال حاضر حدود 11 ساعت و 55 دقیقه دور همراه بزرگتر خود می چرخد. مقامات انتظار دارند که دوره مداری حدود 10 دقیقه پس از انتقال انرژی جنبشی ناشی از سقوط DART تغییر کند.

 

 

نام ها و افسانه های مریخ

نام فارسی این سیاره بهرام و نام عربی آن مریخ است.

آرس – آریس – اِریس - مارس

آرس تنها پسر مشترک زئوس و هرا بود. او خدای جنگ و آتش افروزی بود و جنگجویان برای پیروزی در نبرد برایش قربانی می کردند. آرس همواره زره ای درخشان بر تن داشت و با جلال و جبروت گام بر میداشت. با این حال او شخصیت والایی نداشت چون به راحتی اسیر هوای نفس شد و در دام عشق آفرودیت شوهردار افتاد. روزی که آرس و آفرودیت کنارهم خوابیده بودند، هلیوس آنها را دید و همه خدایان را برای دیدن این صحنه شرمناک خبر کرد. در تمامی یونان حتی یک معبد هم برای پرستش این خدا ساخته نشده است.

 

پدر:       زئوس

مادر:      هرا

فرزندان:  اروس، هارمونیا، هیپولیتا، فوبوس و دیموس

وابستگان: برادرش هفائستوس و خواهرانش هبه، اریس و ایلیتویا

 

آرس Ares  به معنی کوشش در نبرد، خدای جنگ و پسر زئوس و هرا در اسطوره‌های یونانی است. رومی‌ها خدای جنگ خود یعنی مارس را (که مفهوم آن را از قوم اتروسک گرفته بودند) با آرس یونانی مطابق می‌دانستند. البته مارس نزد رومیان جایگاه برجسته‌تری داشت تا آرس نزد یونانیان. آرس را چندان قابل اعتماد نمی‌دانستند و او را زاده سرزمین دور تراکیه بشمار می‌آوردند.

وی یکی از سه رب‌النوع بزرگ است که حتی کودکان نیز با آن‌ها آشنایی دارند و نام هر سهٔ آن‌ها با نام سیارات منظومهٔ شمسی یکی است: مشتری یا ژوپیتر (زئوس، شاه خدایان)، زهره یا ونوس (آفرودیته، الههٔ زیبای عشق) و بهرام یا مارس (آرس، خدای پهلوان و رشید جنگ).

یونانیان قدیم وی را در مجسمه‌ها و تابلوهایشان، جوانی زیبا، نیرومند، خوش اندام و برهنه که گاه کلاه خودی بر سر و نیزه‌ای به دست دارد، می‌پنداشتند و با این که آرس از ته قلب مهربان بود از وی می‌هراسیدند. با این حال، رومیان وی را به بزرگ‌ترین خدایان، پس از ژوپیتر بدل کردند و برای او جلال و شکوه خاصی قائل شدند.

 

مارس, آریس خدای جنگ وی خداوند سهمناک جنگ است و فقط وقتی شادمان می‌شود که جنگی پای گیرد. خداي توفان هاي شمال بود و قحط و طاعون و كشتار را از او مي دانستند و به همين جهت خداي جنگ هم بود.

 

مصری ها مریخ را با هوروس در ارتباط می دانستند.

 

روترها تییر Tyr را با سیاره مریخ مرتبط کمی دانستند. یک خدای نورس و جنگجوی Asgardian است.

 

زرتشتی ها و ایرانی ها مریخ را ایزد پیروزی در جنگ می دانستند. ورثرغنه یا بهرام ایزد جنگ و جنگاوری است و همکار میترا ایزد پیمان و خورشید و ایزد نور و باروری مردانه می‌باشد.

 

سومری ها سیاره مریخ را سیاره Lahmu می نامیدند. لاهمو = مریخ

 

 

کاوشگران مریخ و ماه های آن

 

چندین فضاپیما که مأموریت اصلی آنها عکاسی از مریخ بوده است ، از فاصله نزدیک از فوبوس عکس گرفته اند. اولین بار Mariner 7 در سال 1969 ، به دنبال آن Mariner 9 در 1971 ، وایکینگ 1 در 1977 ، Phobos 2 در 1989 ، Mars Global Surveyor در 1998 و 2003 ، Mars Express در 2004 ، 2008 ، 2010 و 2019 ، و Mars Reconnaissance Orbiter در 2007 و 2008. در 25 آگوست 2005 ، مریخ نورد اسپیریت ، با داشتن انرژی بیش از حد به دلیل وزش باد از گرد و غبار صفحات خورشیدی ، چندین عکس از آسمان شب را با نوردهی کوتاه از سطح مریخ گرفت. فوبوس و دیموس هر دو در عکس به وضوح دیده می شوند.

 

اتحاد جماهیر شوروی برنامه فوبوس را با دو کاوشگر آغاز کرد ، هر دو در ژوئیه 1988 با موفقیت آغاز شد. فوبوس 1 به طور تصادفی با یک فرمان اشتباه از کنترل زمینی که در سپتامبر 1988 صادر شد ، خاموش شد. فوبوس 2 در ژانویه 1989 وارد سیستم مریخ شد و پس از انتقال مقدار کمی داده و تصویر به زمین ، کاوشگر قبل از شروع بررسی دقیق سطح فوبوس ، به دلیل از کار افتادن رایانه پردازنده یا فرستنده رادیویی ، ناگهان متوقف شد. ، و در حال حاضر با قدرت پشتیبانی کار می کنند. سایر مأموریت های مریخ داده های بیشتری جمع آوری کردند ، اما هیچ مأموریت اختصاصی بازگشتی انجام نشده است.

 

در 1 ژوئیه سال 2020 ، مدارگرد مریخ از سازمان تحقیقات فضایی هند توانست عکس هایی را از فاصله 4200 کیلومتری ثبت کند.

 

از ژانویه 2013 ، با همکاری دانشگاه استنفورد ، آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا و موسسه فناوری ماساچوست ، یک ماموریت جدید نقشه بردار Phobos در حال راه اندازی است . این مأموریت در حال آزمایش است و تیم استنفورد قصد دارد مأموریت را بین سالهای 2023 تا 2033 آغاز کند.

 

در مارس 2014 ، یک مأموریت کلاس Discovery پیشنهاد شد که یک مدارگرد را در مدار مریخ قرار دهد تا بعد از سال 2021 برای مطالعه Phobos و Deimos از طریق یک سری پروازهای نزدیک انجام گیرد. این ماموریت Phobos And Deimos & Mars Environment (PADME) نام دارد. دو مأموریت دیگر فوبوس که با نام Discovery 13 پیشنهاد شده بودند شامل مأموریتی به نام مرلین بود که با Deimos پرواز می کرد اما در واقع در مدار و روی فوبوس قرار می گرفت و یکی دیگر از اینها پاندورا است که هم به دور دیموس و هم  به دور فوبوس می چرخد .

 

آژانس اکتشافات هوا فضایی ژاپن (ژاکسا) یک ماموریت بازگشت با هدف نمونه برداری از فوبوس و نظارت بر آب و هوای مریخ قرار است  در سال 2024 انجام دهد و پنج سال بعد به زمین باز گردد.

 

آژانس فضایی اروپا در حال ارزیابی یک مأموریت بازگشت نمونه به نام Phootprint برای سال 2024 است .

 

به عنوان بخشی از یک مأموریت انسانی به مریخ

 

پیشنهاد شده است که شنهای فوبوس می توانند به عنوان ماده ارزشمندی برای ترمز هوایی هنگام فرود به مریخ عمل کنند. با استفاده از مقدار نسبتاً کمی سوخت که از زمین آورده می شود می توان مقدار زیادی شن و ماسه را از سطح فوبوس به مدار انتقال برد. این شن و ماسه می تواند در هنگام مانور پایین آمدن در مقابل یک فضاپیما آزاد شود و باعث ایجاد تراکم جو ، درست در مقابل فضاپیما شود.

 

در حالی که اکتشاف انسان از فوبوس می تواند به عنوان یک کاتالیزور برای اکتشاف انسان در مریخ عمل کند ، اما از نظر علمی می تواند در نوع خود ارزشمند باشد.

 

کاوشگر اروپایی مارس اکسپرس که از مدار مریخ به کاوش در این سیاره می پردازد

تفاسیر سایتهای خبری و روزنامه ها در این خصوص در شرایطی انجام می شود که تاکنون آژانس فضایی آمریکا هیچ اظهار نظری در توضیح این تصاویر ارائه نکرده است.

به اعتقاد دانشمندان ناسا، کاوشگر روح تغییراتی را روی صخره هایی پیدا کرده است که نشان می دهند هنوز در سیاره سرخ آب وجود دارد. در حقیقت این تصاویر می توانند حاصل انعکاس نور روی آب باشد.

براساس اطلاعات جمع آوری شده در سالهای اخیر، آب می تواند ترکیبات سنگهای مریخ را تغییر داده باشد.

اولین روباتهایی که به مریخ اعزام شدند Viking1  و Viking2  بودند که در سال ۱۹۷۶ قدم به خاک مریخ گذاشتند و برای اولین بار به دنبال اشکال حیات ابتدایی روی این سیاره گشتند که این کاوش تاکنون بدون موفقیت بوده است.

عکس کنجکاوی مریخ نورد

اینساید لندر

ماهواره مدار اصلی مریخ

مریخ نورد اکتشاف

شناسایی کننده مدار مریخ

ماهواره ادیسه مریخ

مأموریت اکسومارس  2022/23

مریخ نورد استقامت برای نمونه برداری از سنگ ها و ذخیره آنها برای ماموریت آینده و ارسال به زمین فعالیت می کند. این مریخ نورد همچنین از تجهیزات علمی پیشرفته برای اسکن نمونه ها و یافتن نشانه های زندگی گذشته و حال برخوردار است.

اما دانشمندان انتظار ندارند که داده های مریخ نورد ، ارسال شده توسط میلیون ها مایل از طریق فضا ، برای تأیید زندگی در سیاره سرخ انجام شود.

بلکه این تایید در مریخ یک تأیید بالقوه خواهد بود و بسیار محتمل است که مجبور شویم آن نمونه ها را به زمین برگردانیم.

ناسا به دلیل هزینه ها و برنامه ریزیهای لازم و همچنین دوره های مداری بین دو سیاره که برای مسافرت خیلی دور هستند ، انتظار ندارد که نمونه ها تا سال 2031 بازگردانده شوند.

ولی با رسیدن نمونه ها به کره زمین ، جامعه علمی جهانی از آخرین فناوری ها برای بررسی آنها استفاده خواهد کرد.

ناسا اعلام كرد كه مهندسان ، دوربین و تجهیزات صوتی را به خارج از فضاپیمای فرود برای مریخ نورد اضافه كرده اند. با این تجهیزات ، آژانس فضایی امیدوار است اولین فیلم های ضبط شده و صدا را از یک فضاپیمای در حال فرود در سیاره دیگر بدست آورد.

این پرتاب از ایستگاه نیروی هوایی کیپ کاناوراور فلوریدا بر روی موشک اطلس 5 برنامه ریزی شده است و تا 5 اوت پرتاب خواهد شد. این مریخ نورد قرار است حدود هفت ماه بعد در دهانه جیزرو مریخ فرود بیاید.

 

فضاپيماهايي كه به مريخ فرستاده شده اند:

مارينر4، نخستين فضاپيمايي بود كه (در سال 1965)به مريخ فرستاده شد. دو فضاپيماي وايكينگ در سال 1976 روي مريخ پياده شدند. در 4 جولاي1997، رديابهاي مريخ، روي اين سياره پياده شده و از آن عكسبرداري كردند.

 

ماه های مریخ – دیموس Deimos

 

ماه های مریخ – دیموس  Deimos

دیموس توسط آساف هال ، در رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده در واشنگتن ، دی سی در 12 آگوست 1877 کشف شد.

دیموس کوچکترین و بیرونی ترین ماهواره ی طبیعی مریخ است. شعاع دیموس 6.2 کیلومتر (3.9 مایل) است و 30.3 ساعت طول می کشد تا به دور مریخ بچرخد. دیموس 23،460 کیلومتر (14،580 مایل) از مریخ فاصله دارد ، بسیار دورتر از ماه دیگر مریخ ، یعنی فوبوس است. این نام از دیموس ، یونان باستان گرفته شده است خدا و شخصیت ترس و وحشت و ترور ، و همچنین پسر آرس و افرودیت و برادر دوقلوی فوبوس است .

این نام از دییموس گرفته شده است ، چهره ای که نمایانگر وحشت در اساطیر یونان است .

 

دیموس ، مانند ماه دیگر مریخ ، فوبوس ، دارای طیف ، آلبدو و تراکم مشابه سیارک های نوع C یا D است. Deimos مانند اکثر اجسام اندازه خود بسیار کروی نیست و دارای ابعاد سه محوری 15 × 12.2 × 15 کیلومتر است ، و باعث می شود 56٪ از Phobos باشد. دیموس از سنگ های غنی از مواد کربنی تشکیل شده است ، دقیقاً مانند سیارک های نوع C و شهاب سنگ های کندریت کربنی. اما سطح قابل توجهی نرم و صاف تر از فوبوس است و دارای تراکم راداری 1.471 گرم / سانتی متر مکعب است.

 

سرعت فرار از دیموس 5.6 متر بر ثانیه است. این سرعت می تواند با انجام یک پرش عمودی توسط یک انسان حاصل شود. قدر ظاهری از دیموس 12.45 است.

انحراف محور از استوای مریخ 0.93°

انحراف محور از صفحه مدار سیاره اولیه به دور خورشید 1.791°

انحراف محور از دایره البروج 27.58°

مدار دیموس تقریباً مدور است و نزدیک به صفحه استوایی مریخ است . دیموس احتمالاً یک سیارک است که توسط مریخ تصرف شده است ، اگرچه این فرضیه هنوز بحث برانگیز و مورد اختلاف است. هر دو ماه دیموس و فوبوس دارای مدارهای بسیار دایره ای هستند كه تقریباً دقیقاً در صفحه استوایی مریخ قرار دارند و از این رو منشأ گرفتن ، به مکانیزمی برای چرخش مدار اولیه بسیار خارج از مركز و تنظیم شیب آن به صفحه استوا احتیاج دارد ، ترکیبی از کشش اتمسفر و نیروهای جزر و مدی .

 

همانطور که از مریخ دیده می شود ، قطر زاویه ای دیموس بیش از 2.5 دقیقه نیست (شصت دقیقه یک درجه می سازد) ، یک دوازدهم عرض ماه همانطور که از زمین دیده می شود ، و بنابراین با چشم غیر مسلح تقریباً شبیه ستاره می شود . در درخشان ترین حالت ("ماه کامل") تقریباً به اندازه روشنایی ناهید از زمین خواهد بود. در مرحله اول یا سه ماهه سوم تقریباً به اندازه وگا روشن خواهد بود. با یک تلسکوپ کوچک ، یک ناظر مریخی می تواند چرخش دیموس را ببیند ، که چرخش آن 1.2648  روز ( دوره هم زمان دیموس) طول می کشد .

 

برخلاف فوبوس ، که آنقدر سریع در مدار می گردد که در غرب طلوع و در شرق غروب می کند ، دیموس در شرق طلوع می کند و در غرب غروب می کند. مدت زمان همزمانی خورشیدی دیموس در حدود 30.4 ساعت با مقدار کمی 24.7 ساعت از روز خورشیدی مریخ (" سل ") حدود 24.7 ساعت فراتر رفته است که 2.48 روز (2.41 سال) بین افزایش و تنظیم یک ناظر استوایی سپری شده است. در حالت تنظیم، 5.466 روز (5.320 sols) می گذرد.

 

از آنجا که مدار دیموس نسبتاً نزدیک به مریخ است و تمایل بسیار کمی به خط استوا دارد ، از عرض های جغرافیایی مریخ بیشتر از 7/82 درجه نمی توان آن را دید.

 

مدار دیموس به آرامی بزرگتر می شود ، زیرا به اندازه کافی از مریخ فاصله دارد و به دلیل شتاب جزر و مدی است . انتظار می رود که سرانجام از گرانش مریخ فرار کند.

 

دیموس به طور منظم از مقابل مریخ از جلوی خورشید عبور می کند . برای ایجاد کسوف کامل خیلی کوچک است و فقط به صورت یک نقطه سیاه کوچک در حال حرکت روی خورشید به نظر می رسد. قطر زاویه ای آن فقط در حدود 2.5 برابر قطر زاویه ای زهره هنگام انتقال ونوس از زمین است. در 4 مارس 2004 مریخ نورد از دیموس عکس گرفت

 

به طور کلی ، تاریخ اکتشاف آن مشابه تاریخ مریخ و فوبوس است . توسط چندین فضاپیما که مأموریت اصلی آنها عکاسی از مریخ بوده است ، از نمای نزدیک از دییموس عکس گرفته شده است و هیچ فرود بر روی دیموس انجام نشده است.

 

در سال 2008 ، مرکز تحقیقات گلن ناسا مطالعه ماموریت بازگشت نمونه Phobos و Deimos را آغاز کرد که از پیشرانه الکتریکی خورشیدی استفاده می کند. این مطالعه باعث ایجاد مفهوم مأموریت "هال" شد ، یک مأموریت کلاس جدید Frontiers که در حال مطالعه بیشتر است.

 

همچنین ، مأموریت بازگشت نمونه به نام گالیور مفهوم سازی شده و به دیموس اختصاص یافته است ، که در آن 1 کیلوگرم (2.2 پوند) ماده از دیموس به زمین بازگردانده می شود.

 

در مارس 2014 ، یک مأموریت کلاس Discovery پیشنهاد شد که مدارگردی را تا سال 2021 در مدار مریخ قرار دهد و فوبوس و دیموس را مطالعه کند.

 

دهانه های دیموس

تنها دو ویژگی زمین شناسی روی دیموس نامگذاری شده است. نام دهانه‌های سوئیفت و ولتر از نام نویسندگانی گرفته شده‌اند که پیش از کشف فوبوس و دیموس در مورد وجود دو قمر مریخی حدس می‌زدند.

 

Swift  :      مختصات:       12.5°N 1.8°E        قطر:   1  به نام جاناتان سویفت ؛ نویسنده ایرلندی (1667–1745)

Voltaire     مختصات:       22°N 3.5°W         قطر:   1.9  به نام ولتر ؛ نویسنده فرانسوی (1694-1778)

           

اسطوره شناسی:

 

دیموس پسر آرس و آفرودیت بود. او عمدتاً در نقش دستیار پدرش ظاهر می شد که باعث بی نظمی در ارتش دشمن می شود. در ایلیاد ، او پدرش آرس را همراه با الهه اختلاف اریس و برادرش فوبوس (ترس) در نبرد همراهی کرد.

نبرد بنای یادبود مدرن ترموپیل ، و همچنین در شهر اسپارت ، لئونیداس نمایانگر دیموس است.

 

دیموس نشانگر وحشت و ترور در میان سپاه دشمن قبل از جنگ بود و فوبوس نشانگر ترس و وحشت در سپاه دشمن در هنگام جنگ بود.

 

والدین:    آرس و آفرودیت

خواهر و برادر:     Erotes ، Phobos ، Phlegyas ، Harmonia ، Enyalios ، Thrax ، Oenomaus و Amazons

 

ماه های مریخ - فوبوس Phobos

 

اقمار مریخ:

 

سیاره بهرام یا مریخ دو قمر طبیعی بسیار کوچک دارد که نام آن ها فوبوس و دیموس است که استدلال می شود که سیارک های اسیر شده هستند.هر دو قمر در سال 1877، توسط منجم آمريكايي آساف هال (1829-1907) كشف شدند.

سنگين هر دو قمر كوچك هستند. عرض فوبوس 8/13 مايل(2/22 كيلومتر) و عرض ديموس تنها 8/7 مايل(6/12كيلومتر)است.

اين دو قمر  از سنگ و آهن تشكيل شده اند. احتمالا اين دو قمر‌ سياركهايي هستند كه توسط ميدان گرانشي مريخ به دام افتاده اند و هيچ اتمسفري ندارند.

فوبوس - Phobos

 

گردش فوبوس به دور سیارهٔ مادر نزدیک به ۷ ساعت و ۳۹ دقیقه و12 ثانیه‌است. زمان گردش مداری دیموس نیز ۱روز و ۶ ساعت و ۲۱ دقیقه و ۱۶ ثانیه‌است.

 

عرض فوبوس تنها 8/13 مايل(2/22 كيلومتر) و جرم آن، 1.0659×1016 kg مي باشد. فوبوس، در فاصله 5600 مايلي(9000 كيلومتري) مريخ به دور آن مي چرخد. مهمترين عارضه آن، كراتر بزرگي است كه استيكني(نام همسر هال) نام دارد و پهناي آن 2/6 مايل(10 كيلومتر) است. فوبوس، در سال 1877، توسط آساف هال كشف شد.

 

ديموس كوچكتر از قمر ديگر مريخ است. عرض ديموس تنها8/7 مايل(6/12 كيلومتر) و جرم آن 80/1 در ده به توان پانزده مي باشد. ديموس در فاصله 14300مايلي(23000كيلومتري) مريخ به دور آن مي چرخد. اين قمردرسال 1877، توسطآساف هال كشف شد. 

انحراف محور از استوای مریخ 1.093°

انحراف محور از صفحه مدار سیاره اولیه به دور خورشید 0.046°

انحراف محور از دایره البروج 26.04°

 

تصاویر و مدل ها نشان می دهد که فوبوس ممکن است یک توده آوار باشد که توسط پوسته ای نازک به هم چسبیده و در اثر فعل و انفعالات جزر و مدی در حال پاره شدن است .

 

فوبوس دهانه هایی دارد که برجسته ترین این دهانه ، استیکنی ، (به نام همسر آساف هال ، آنجلین استیکنی هال ، نام اصلی دختر استیکنی است.) یک دهانه ضربه ای بزرگ با قطر 9 کیلومتر (5.6 مایل) است که بخش قابل توجهی را اشغال می کند.

 

فردی که روی زمین 68 کیلوگرم وزن (150 پوند) دارد ، در حالت ایستاده در  Phobos حدود 40 گرم وزن (2 اونس) دارد.

 

مدار نزدیک فوبوس با ارتفاع 5998 کیلومتری به دور مریخ اثرات غیرمعمولی ایجاد می کند. فوبوس سریعتر از چرخش خود مریخ به دور مریخ حرکت می کند.  بنابراین ، از دید یک ناظر در سطح مریخ ، فوبوس در غرب طلوع می کند حرکت سریع در آسمان دارد و در شرق غروب می کند ، تقریباً دو برابر هر روز مریخ (هر 11 ساعت و 6 دقیقه) می چرخد. چون مدار نزدیک به سطح و در خط استوا است ، آن را نمی توان بالاتر از افق از عرض های جغرافیایی بیش از 70.4 درجه مشاهده کرد. مدار آن به قدری کم است که قطر زاویه ای آن ، همانطور که توسط ناظری در مریخ مشاهده می شود ، با موقعیت آن در آسمان ، به طور آشکاری تغییر می کند. ، مریخ از فوبوس 6400 برابر بزرگتر و 2500 برابر درخشان تر از ماه کامل از زمین به نظر می رسد و یک چهارم عرض نیمکره آسمانی را اشغال می کند.

 

تخریب پیش بینی شده کاهش سرعت جزر و مدی است که به تدریج کاهش شعاع مداری فوبوس دو متر در هر 100 سال، که با کاهش شعاع مداری احتمال فروپاشی به دلیل نیروهای جزر و مدی را افزایش می دهد، برآورد شده در حدود 30-50 میلیون سال و با تخمین یک مطالعه دیگر حدود 43 میلیون سال دیگر این فرو پاشی صورت می گیرد.

 

مدت ها تصور می شد که شیارهای فوبوس و شکستگی در  دهانه استیکنی ناشی از ضربه ی شهاب سنگ هاست. ولی مدلهای دیگری که از دهه 1970 وجود داشت حکایت از این ایده داشت که شیارها بیشتر شبیه "علائم کشش" هستند که هنگام تغییر شکل فوبوس توسط نیروهای جزر و مدی اتفاق می افتد ، اما در سال 2015 وقتی نیروهای جزر و مد محاسبه و در یک مدل جدید استفاده شد ، فشارها برای شکستن یک ماه جامد به همان اندازه ، بسیار ضعیف بودند مگر اینکه فوبوس یک توده آوار باشد که توسط یک لایه سنگ پودری به ضخامت حدود 100 متر (330 فوت) احاطه شده باشد. این مدل با کشف اینکه برخی از شیارها از دیگران جوان تر هستند این بدان معنی است که فرآیند تولید شیارها ادامه دارد.

 

با توجه به شکل نامنظم فوبوس و با فرض انبوهی از آوار (به طور مشخص جسمی مور-کولن ) ، سرانجام با رسیدن به شعاع 2.1 مریخ ، در اثر نیروهای جزر و مدی متلاشی می شود. وقتی فوبوس شکسته شود ، یک حلقه سیاره ای در اطراف مریخ تشکیل می شود. این حلقه پیش بینی شده ممکن است از 1 میلیون تا 100 میلیون سال طول بکشد. کسری از جرم فوبوس که حلقه را تشکیل می دهد به ساختار داخلی ناشناخته فوبوس بستگی دارد. مواد سست و ضعیف ، حلقه را تشکیل می دهد. اجزای Phobos با انسجام قوی از تجزیه جزر و مدی فرار کرده و وارد جو مریخ می شوند.

 

منشا قمرهای مریخ هنوز بحث برانگیز است. فوبوس و دیموس هر دو شباهت زیادی با سیارکهای کربناتی از نوع C دارند ، دارای طیف ، آلبدو و تراکم بسیار مشابه سیارکهای نوع C یا D دارند. بر اساس شباهت آنها ، یک فرضیه این است که هر دو قمر ممکن است سیارک هایی از کمربند سیارات باشند. هر دو قمر مدارهای بسیار دایره ای دارند كه تقریباً دقیقاً در صفحه استوایی مریخ قرار دارند، و از این رو گرفتن ماه ها خارج از مرکز ، و تنظیم تمایل آن به صفحه استوا ، به احتمال زیاد با ترکیبی از کشش اتمسفر و نیروهای جزر و مدی نیاز دارد ، جو فعلی مریخ برای ضبط جسمی به اندازه فوبوس با ترمز اتمسفر بسیار نازک است.

 

فرضیه دیگر این است که مریخ زمانی توسط بسیاری از اجسام به اندازه فوبوس و دیموس احاطه شده بود ، شاید با برخورد با یک سیاره بزرگ از مدار خارج شده اند . ولی مطالعات نشانگر مغایرت با منشاء سیارک ها است. مشاهدات فوبوس در مادون قرمز حرارتی حاکی از ترکیبی است که عمدتا شامل فیلوسیلیکات ها است که در سطح مریخ به خوبی شناخته شده اند. این طیف ها از تمام طبقات شهاب سنگ های کندریت متمایز هستند و باز هم نشانگر منشا سیارکی هستند.

 

فرضیه ی دیگر بیان میکند ۴٫۵ میلیارد سال پیش مریخ با سیاره ی اولیه ای در حدود یک سوم سایزش برخورد کرده است. خرده هایش توسط تاثیرات عظیم الجثه به خارج پرتاب شده و دیسکی اطراف سیاره ایجاد کرده ، طوری که در طی میلیون ها سال شکلی شبیه فوبوس و دیموس و سایر قمرهایی که اکنون وجود ندارند ایجاد کرده است. این فرضیه برای مدتی در نظر گرفته نمیشود ولی مطالعات اخیر برای اثباتش شواهدی دیگر دارد و پس از درست کردن مدل های پیچیده و شبیه سازی های مختلف برخی از رخنه های موجود در موضوع را پر میکند....

برخی از نواحی سطح فوبوس به رنگ مایل به قرمز شده و برخی دیگر به رنگ مایل به آبی است.

 

فرضیه این است که شهاب سنگ منحصر به فرد کایدون که در سال 1980 بر روی پایگاه نظامی شوروی در یمن سقوط کرد ، قطعه ای از فوبوس است ، اما تأیید این مسئله دشوار است زیرا اطلاعات کمی در مورد ترکیب دقیق فوبوس در دست است.

 

چگالی فوبوس در حال حاضر به طور مستقیم توسط فضاپیماها اندازه گیری شده که 1.887 گرم / سانتی متر مکعب می باشد. مشاهدات فعلی با وجود یک قلوه آوار Phobos سازگار است . علاوه بر این ، تصاویر به دست آمده توسط کاوشگرهای وایکینگ در دهه 1970 به وضوح یک ماه natural طبیعی و نه یک شی مصنوعی را نشان می داد. با این وجود ، نقشه برداری توسط کاوشگر مارس اکسپرس و محاسبات بعدی حجم وجود حفره ها را نشان می دهد و نشان می دهد که فوبوس یک تکه سنگ جامد نیست بلکه یک بدن متخلخل است. [تخلخل فوبوس 30٪ ± 5٪ محاسبه شده، یعنی یک چهارم تا یک سوم آن خالی می باشد.

 

فوبوس توسط کاوشگر Spirit rover و Mars Express در سال 2005 به تصویر کشیده شده است.

 

مشخصات زمین شناسی فوبوس به نام ستاره شناسانی و افراد و مکانهای سفرهای گالیور است .

 

SKYRESH – FLIMNAP – GRILDRIG – RELDRESAL – CLUSTRIL – GULLIVER – DRUNLO – STICKNEY – LIMTOC - KEPLER DORSUM - LAPUTA REGIO - LAGADO PLANITIA – SHKLOVSKY -  Öpik

تعدادی از دهانه ها نامگذاری شده اند و در جدول زیر لیست شده اند

 

Clustril  -  D'Arrest – Drunlo – Flimnap – Grildrig – Gulliver – Hall – Limtoc – Öpik – Reldresal – Roche – Sharpless – Shklovsky – Skyresh – Stickney - Todd

اسطوره شناسی

 

والدین:    آرس و آفرودیت

 

خواهر و برادر:     Erotes ، Deimos ، Phlegyas ، Harmonia ، Enyalios ، Thrax ، Oenomaus و Amazons

 

وازه‌شناسی: کلمه phobia به معنی "هراس داشتن" از کلمه Phobos مشتق می‌شود.

فوبوس پسر آرس و افرودیت بود . او عمدتا در نقش دستیار پدرش ظاهر می شود که باعث بی نظمی در ارتش می شد و به عنوان یک شخصیت مستقل در اساطیر ظاهر نمی شود. در ایلیاد ، او پدرش را به همراه الهه اریس (اختلاف) و برادر دوقلوی خود دیموس (وحشت) در جنگ همراهی کرد فوبوس و دیموس آرس را در جنگ همراهی می کنند و پس از اینکه توسط هراکلس زخمی شد ، او را از زمین خارج می کنند .

 

هسیود فوبوس را روی سپر هراکلس به تصویر می کشد که "... با چشمانی که از آتش می درخشد به عقب خیره می شود. دهان او پر از دندان در یک ردیف سفید ، ترسناک و دلهره آور است ..."

 

فوبوس اغلب به عنوان شیر یا سر شیر نشان داده می شود. "روی سپر آگاممنون تصویر فوبوس (ترس) است ، که سر او شیر است ..."

 

پلوتارخ علاوه بر زیارتگاه های اختصاص داده شده به مرگ ( Thanatos ) و خنده (Gelos) ، به زیارتگاه Phobos در Sparta اشاره می کند و ادعا می کند که اسپارتی ها به ترس به عنوان یک نیروی مثبت که دولت را در کنار هم نگه می دارد ، احترام می گذارند.

احتمالاً فوبوس ودیموس و آرس در ارابه آرس (510-530 قبل از میلاد).

 

 

حیات در مریخ:

منشاء حیات مریخ میکروب‌های زمینی

 

روش های استریلیزه کردن فضاپیماها، موجودات ریزی را که به شرایط سخت عادت دارند از بین نمی‌برد. این موجودات با فضاپیما به مریخ می‌روند و بعد، دانشمندان خیال می‌کنند که علایم حیات را روز مریخ کشف کرده‌اند!

فضاپیماها و کاوشگرانی که از زمین به مقصد مریخ حرکت می‌کنند،‌ اگر چه با روش‌هایی مخصوص از آلودگی‌ها پاک می‌شوند، ‌اما به نظر می‌رسد که باز هم، ‌مسافرین قاچاقی دارند که به مریخ سفر می‌کنند.

مطالعات تازه محققین نشان می‌دهد برخی از انواع باکتری‌ها که از این طریق به مریخ رفته‌اند، می‌توانند مدت‌ها روی مریخ زنده بمانند و باعث شوند که دانشمندان فریب بخورند و در بدترین حالت، دیگر به سراغ نمونه‌های واقعی مریخی که احتمالا در لابه‌لای خاک این سیاره منتظر کشف شدن هستند، نروند.

به گزارش وایرد، گروهی از محققین به تازگی مدعی شده‌اند که روش‌های فعلی تمیز کردن فضاپیماها، اجازه می‌دهد موجودات ریزی که در شرایط بسیار سخت دوام می‌آورند، تک‌سلولی‌های نمک‌دوست و موجودات کوچکی که به جانوران تنبل معروفند،‌ زنده بمانند و با فضاپیما سفر کنند. در واقع ما با این روش، میکروب‌های شرایط سخت را انتخاب می‌کنیم و آن‌هارا روانه مریخ می‌کنیم!

آدام جانسون از دانشگاه ایندیانا و همکارانش حتی فهرستی از این موجودات را هم تهیه کرده‌اند: باکتری‌های لایه منجمد سیبری، ‌ریزارگانیسم‌های تک‌سلولی آب‌های شور مکزیک، موجودات مخمرمانند چشمه‌های سرد و نمکی مناطق قطبی کانادا و جانوران تنبل که خرس‌های آبی هم نامیده می‌شوند. همه این‌ها موجودات ریز زمینی هستند که به شرایط سخت عادت دارند و در فضا دوام می‌آورند.

این اولین مطالعه‌ای است که همه موجودات را با هم در نظر گرفته است. محققین سعی کردند شرایط مریخ را در آزمایشگاه شبیه‌سازی کنند تا بببینند هر یک از این موجودات تا چه مدتی روی مریخ دوام می‌آورند.

پیش از این اغلب بر این باور بودند که پرتوهای فرابنفش خورشید که از جو رقیق مریخ عبور کرده و به سطح سیاره سرخ میرسند، اجازه تداوم حیات به موجودات ریز زمینی نخواهد داد. اما مشخص شد که فقط کافی است موجود خودش را به عمق چند میلیمتری خاک برساند تا از آسیب اشعه فرابنفش در امان باشد.

مطالعات محققین نشان می‌دهد که دوام میکروب‌های زمینی روی مریخ ربطی به دما و اتمسفر مریخ ندارد. بلکه مهم شرایط خاک مریخ است. بر این اساس، برخی موجودات میکروبی زمین تا چندصد روز هم روی مریخ زنده می‌مانند.

حتی برخی در معرض شرایط سخت، خشک می‌شوند و به نوعی مومیایی می‌شوند. در همه این حالات، ممکن است دانشمندان به خطا میکروب‌های زمینی را به عنوان نشانه‌هایی از حیات روی مریخ تلقی کنند.

به نظر می‌رسد روش‌های استریلیزه کردن فضاپیماها و همچنین نمونه‌برداری و شناسایی علایم حیات روی مریخ، نیاز به بازنگری دارد.

 

حیات روی سطح مریخ؟

 

در دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی، کاوشگرهای وایکینگ روی سطح مریخ فرود آمدند و به جستجوی حیات مشغول شدند و داده‌های مربوط را به زمین ارسال کردند که تا به این لحظه داده‌ها همگی نگهداری شده‌اند. یکی از کاوشگرها در حالی که به بررسی خاک مریخ مشغول بود، متوجه شد که در این سیاره مواد آلی وجود دارند؛ اما متأسفانه ناسا اعلام کرد که ابزارهای این کاوشگر اشتباه کرده بودند و دو کاوشگر دیگر نتوانستند در همان نقطه مواد آلی بیابند. بدون وجود مواد آلی، پدید آمدن حیات (به شکلی که ما می‌شناسیم) غیرممکن است. ناسا ۲۰ سال در مریخ به جستجوی حیات یا نشانه‌هایی از آن پرداخت؛ اما متأسفانه نتایج جستجوها منفی بودند.

اخیراً، دانشمندان متوجه شده‌اند که ترکیبات پرکلرات موجود در سطح مریخ، می‌توانند هرگونه مولکول آلی را از بین ببرند؛ از این‌رو ممکن است کاوشگر وایکینگ ۱ واقعاً در آن زمان مواد آلی را یافته باشد. اکنون دانشمندان بر این باورند که شانس میزبانی حیات در سیاره‌ی سرخ پایین است؛ اما جستجوهای مکرر روی سطح این سیاره، درس‌های بسیاری به اخترزیست ‌شناسان آموخته است.

کِرت نیبِر، دانشمند پروژه‌ی کاوشگر قمر اروپا می‌گوید:

کاوشگر وایکنیگ به ما آموخت یافتن حیات به این سادگی نیست که روی یک سیاره فرود بیایید و بلافاصله نشانه‌های حیات را مشاهده کنید؛ شما باید ابتدا یک درک درست از محیطی که می‌خواهید در آن به جستجو بپردازید، داشته باشید؛ زیرا در یک سیاره‌ی بیگانه ممکن است همه چیز پیچیده‌تر باشد.

 

 

لایه های مریخ:

تركيب سياره

 

پوسته و سطح:

 

سطح مريخ عمدتا از سنگهاي بازالتي(سنگ آذرين) غني از آهن تشكيل شده است. مريخ، پوسته اي نازك، مشابه زمين دارد.

 

گوشته:

 

 سنگ سيليكاته،‌احتمالا در اعماق مشابه، داغتر از گوشته زمين  مي باشد.

 

هسته:

 

 هسته احتمالا از آهن و سولفيدها تشكيل شده و شعاع آن 1500-800 مايل(2400-1300 كيلومتر) است. هنگامي كه داده هاي آينده ارسال و تفسير شوند، مطالب بيشتري درباره مريخ خواهيم دانست.

خاک

 

در ژوئن ۲۰۰۸، داده های به دست آمده به دست کاوشگر فینیکس ثابت کرد که خاک بهرام دارای اندکی ویژگی بازی (قلیایی) و همچنین دربرگیرنده ی موادی مانند منیزیم، سدیم، پتاسیم و کلر، که وجود همه آنها برای زیست و رویش موجودات زنده ضروری است، می‌باشد. پژوهشگران خاک به دست آمده از بخشی نزدیک قطب شمال بهرام را با کمی خاک باغچه زمینی هم سنجی کردند و به این نتیجه رسیدند که خاک بهرام برای رشد گیاهانی چون مارچوبه (آسپاراگوس) مناسب است.

در آگوست ۲۰۰۸، کاوشگر فینیکس با انجام آزمایش‌های ساده شیمیایی، مثل آمیختن آب زمین با خاک مریخ ، با هدف آشکارساختن pH خاک مریخ، نشانه‌هایی از نمک پرکلرات پیدا کرد، که این موضوع تئوری دانشمندان بسیاری را که ادعا کرده بودند خاک مریخ به طور چشمگیری دارای ویژگی بازی است، تایید می‌کرد. pH خاک بهرام ۸٫۳ اندازه گیری شد.

نتایج حاصل از نمونه‌گیری و آزمایش خاک سطح مریخ، که از جمله با کمک اشعه ایکس، توسط کاوشگر کنجکاوی انجام گرفت، نشان می‌دهد که سطح مریخ بافتی بازالتی دارد که نوعی سنگ آتش‌فشانی، مشابه شن‌های سواحل هاوایی است.

 

مریخ به این دلیل قرمز است که سطح آن با اکسید آهن پوشیده شده   

نمونه ای از شهاب سنگ مریخی موسوم به “شمال غرب افریقا ۷۶۳۵” گویای آن است که سیاره سرخ حداقل به مدت دو میلیارد سال میزبان فعالیت آتش فشانی بوده است

مریخ نورد کنجکاوی ناسا واحه باستانی در مریخ را پیدا کرد.

 

ترک های احتمالی گل آلود در مریخ راک : شبکه ترک های این تخته سنگ مریخی ممکن است قبل از خشک شدن لایه گل آلود ، بیش از 3 میلیارد سال پیش شکل گرفته باشد. 

حوضچه هایی را تصور کنید که در کف دهانه گیل ، حوضچه باستانی با عرض 150 کیلومتر قرار دارد ومریخ نورد کنجکاوی در حال کاوش است. ممکن است جریانها دیوارهای دهانه را محکم ببندند و به سمت پایه آن حرکت کنند. تاریخ را به سرعت رو به جلو تماشا کنید ، و می بینید که این آبراه ها سرریز می شوند و سپس خشک می شوند ، چرخه ای که احتمالاً چندین میلیون سال تکرار شده است و محیط مریخ از یک محیط مرطوب تر به بیابان یخ زده ای که امروزه در آن قرار دارد تبدیل شده است.

دانشمندان دوست دارند درک کنند که این انتقال چقدر طول کشید و دقیقاً چه زمانی اتفاق افتاد.

دهانه گیل ، متاثر از بقایای باستانی است. رسوبات حمل شده توسط آب و باد سرانجام در کف دهانه گیل ، لایه به لایه پر می شوند. بعد از اینکه رسوب سخت شد ، باد صخره لایه لایه را به قله شارپ تبدیل کرد که امروز کنجکاوی در حال صعود از آن است. هر لایه که اکنون در معرض دامنه های کوه قرار دارد ، دوره متفاوتی از تاریخ مریخ را نشان می دهد و سرنخ هایی را درباره محیط آن زمان نشان می دهد.

نمک در سراسر 150 متر ارتفاع ، که کنجکاوی در سال 2017 از آن بازدید کرد. نشان می دهد که آب نیز در آب نمک جزیره ساتون غلیظ شده است.

به طور معمول ، هنگامی که یک دریاچه کاملاً خشک می شود ، شمع کریستال نمکی خالص را به جا می گذارند. اما نمک های جزیره ساتون متفاوت هستند ، آنها نمک های معدنی هستند ، نه نمک سفره. آنها همچنین با رسوب مخلوط شده اند ، و نشان می دهند که در یک محیط مرطوب متبلور می شوند.

با توجه به اینکه زمین و مریخ در روزهای ابتدایی به هم شباهت داشتند ، گمان می رود که جزیره ساتون ممکن است شبیه دریاچه های شور در آلتیپلنوی آمریکای جنوبی باشد. جویبارها و رودخانه هایی که از دامنه کوهستان جاری می شوند از این فلات مرتفع ، به حوضچه های شبیه دهانه گیل باستانی مریخ منتهی می شوند. دریاچه های آلتیپلنو هم به همان شکلی که گیل تحت تأثیر آب و هوا است ، به شدت تحت تأثیر آب و هوا قرار می گیرد.

 

سطح مريخ:

 

سطح مريخ، خشك، صخره اي و عمدتا پوشيده از گرد و غبار غني از آهن است. در نيمكره شمالي آن حوضه هاي پستي وجود دارد اما نيمكره جنوبي در اثر برخورد شهابسنگها، پوشيده از كراتر است. زمين مريخ يخ زده است. اين يخبندان دائمي تا كيلومترها ادامه دارد.

 

 

اتمسفر مریخ  - Mars atmosphere

جوّ زمین شامل 78.08%  نیتروژن ، 20.95%  اکسیژن ، 0.9340%  آرگون ، 0.0413%  دی اکسید کربن و مقدار بخار آب تقریبا 1% و ذرات معلق است. در حالی که در جو بهرام (مریخ) ۹5.97 درصد دی اکسید کربن، 1.89 درصد نیتروژن، ۱٫93 درصد آرگون و فقط مقدار ناچیز اکسیژن و آب وجود دارد. جو سیاره سرخ بسیار رقیق است، به طوری که فشار جوی سطح آن، معادل یک صدم فشار جو زمین در سطح دریاست. علاوه بر این جو بهرام (مریخ) محافظ خوبی در برابر تابش‌های مرگبار فضایی نیست.

بیشتر مناطق بهرام بسیار سرد است. دمای هوا در قطب‌های آن می‌تواند تا ۱۳۰ درجه زیر صفر پایین برود.

 

به دلیل رقیق بودن «هوای» مریخ، دمای هوا به سرعت تغییر می‌کند. مثلاً فقط لحظاتی پس از طلوع خورشید دما در سطح بیش از  ۲۰  افزایش می‌یابد. جالب تر آنکه در هر لحظه دمایی که پای شما احساس می‌کند (هوای نزدیک سطح) با دمای هوای اطراف سر شما ممکن است تا  ۲۰ درجه اختلاف داشته باشد. به این ترتیب اگر روی استوای مریخ باشید، دمای سطح  ۲۰  درجه سلیسیوس و دمای اطراف سر شما صفر درجه‌است.

در مریخ بادهایی با سرعت زیاد(متجاوز از  ۲۰۰  کیلومتر بر ساعت) می وزد که سبب می شود غبارها در ارتفاع  ۴۰  کیلومتری معلق بمانند علت ایجاد این بادها غالباْ اختلاف دما توام با اختلاف فشار است

مریخ دارای دو ماه به نام‌های فوبوس و دیموس است ظاهراً از سنگ‌های سرشار از کربن (C) ساخته شده‌اند. از آن‌جا که این دو ماه فاقد گرانش کافی برای تبدیل به یک جسم دایره‌ای‌شکل هستند، دارای اشکالی نامنظم هستند و فوبوس وسیع‌تر و پهناورتر از دیموس است. دانشمندان بر این باورند که ۳٫۵ میلیارد سال پیش، مریخ بزرگ‌ترین سیل منظومهٔ شمسی را تجربه کرده‌است. اکنون، مریخ بیش از حد سرد است و جو آن بیش از اندازه نازک است و اجازهٔ باقی‌ماندن آب مایع به مدت طولانی در سطح آن را نمی‌دهد. یخ آب در نزدیکی سطح مریخ و آب یخ‌زده در یخ‌های قطبی آن وجود دارد.

حجم جوی مریخ کمتر از 1 درصد جو زمین است. و تقریبا به طور کامل از دی اکسید کربن تشکیل شده است.

نگاه به زمین از روی سیاره مریخ

 

با بررسی آخرین تصاویر گرفته شده توسط مدارپیما ی شناسایی مریخ متوجه شدند که بیشتر سطح سیاره سرخ در شب پوشیده از یخ دی اکسید کربن می شود

در واقع بعضی از قسمت های پوشیده از خاک در سیاره مریخ از قبیل «تارسیس»، «عربیا» و «الیسیوم» در طول شب های سال به سردی فصل زمستان دو قطب مریخ می شوند.قسمت های میانی و نقاط پوشیده از خاک در سیاره مریخ به اندازه ای در طول شب سرد می شوند که لایه نازکی از یخ دی اکسید کربن بر روی آنها شکل می گیرد و در روز دوباره آب می شوند.دی اکسید کربن به عنوان ماده تشکیل دهنده اتمسفر مریخ محسوب می شود و مقادیر قابل توجهی از دی اکسید کربن منجمد شده در قسمت های قطبی مریخ مدفون شده است.در مطالعات انجام گرفته مشخص شد که دمای سیاره مریخ در شب به شدت کاهش پیدا می کند و موجب می شود که اتمسفر مریخ شروع به یخ زدن بر روی سطح آن کند. جزئیات این اکتشفاف در نشریه «تحقیق ژئوفیزیکی: سیارات» منتشر شده است.

در قطبهاي شمال و جنوب، قطعات بزرگي از دي اكسيد كربن منجمد وجود دارد. در هر نيمكره، در فصل گرم سال، بخشي از كلاهك قطبي، ذوب مي شود و دي اكسيد كربن آزاد مي كندودر فصل سرد سال، بخشي ازكلاهك يخي منجمد شده و دي اكسيد كربن اتمسفر را تسخير مي كند.

فشار اتمسفر، از فصلي به فصل ديگر تغيير مي كند. اختلاف  فشار اتمسفر مريخ، در تابستان و زمستان(هواي كمتر و دي اكسيدكربن بيشتري وجود دارد) 25%است. اين اختلاف به علت مدارعجيب مريخ است. مريخ در تابستان 20% به خورشيد نزديكتر از زمستان است. به همين خاطركلاهك قطب شمال، دي اكسيد كربن بيشتري را نسبت به كلاهك قطب جنوب جذب مي كند.

به علاوه در اتمسفر مريخ، ابرهايي وجود دارد. بيشتر اين ابرهااز بلورهاي يخي دي اكسيدكربن يا بلورهاي يخ زده آب، تشكيل شده اند.

در اتمسفر مريخ، ذرات ريز گرد و غبار هم به صورت معلق وجود دارد. اين ذرات(كه شامل مقادير زيادي اكسيدآهن هستند) نور آبي را جذب مي كنند بنابراين آسمان از سطح مريخ آبي روشن و از خارج از آن صورتي/ زرد ديده مي شود.

مریخ که این روزها برای زندگی روی آن بسیار تلاش می شود یکی دیگر از سیارات عجیب و ترسناکی است که در منظومه شمسی وجود دارد. در این سیاره طوفان های شنی بسیار عظیمی رخ می دهد که ارتفاع برخی از آن ها از کوه اورست بلندتر و سرعتی بیش از 300 کیلومتر برساعت دارند. این طوفان ها تمام سیاره را پوشانده و در یک روز می توانند همه فضای آن را دگرگون کنند همچنین تغییرات دمایی روی این طوفان ها تاثیر گذاشته و آن ها را بسیار خطرناک تر می کند. زندگی روی این سیاره می تواند یکی از ترسناک ترین زندگی ها باشد.

 

نحوه تشکیل طوفانهای مریخی

 

زمانی که بادها ذرات گرد و غبار را به درون جو مریخ جاروب می کنند، ذرات کم کم گرم می شوند. فرایند گرم شدن نیز به طوفان کمک می کند تا ذرات گرد و غبار بیشتری را به دور خود جمع کند. هنگامی که لایه ضخیمی از ذرات گرد و غبار شکل گرفت، پرتو های خورشیدی پس از برخورد با این لایه ضخیم منعکس می شوند و هرگز به سطح سیاره نمی رسند. در اثر این فرایند دمای طوفان گرد و غبار کاهش یافته و در نتیجه به حالت پایداری می رسد.

وقوع این طوفانها باعث می شود مدار گردها و فضاپیماهایی که به دور سیاره سرخ مریخ درگردشند بخشی از نیروی خود را از دست بدهند البته در فصل تابستان مریخ ، مریخ نوردها با توجه به وجود نور کافی خورشید، به میزان کافی دارای انرژی هستند ولی در زمستان ممکن است دچار مشکلاتی شوند.

محدوده حرارتي:

حرارت سطحي مريخ به طور متوسط، 81- درجه فارنهايت(63- درجه سلسيوس) است. دما، از 68 درجه فارنهايت(20درجه سلسيوس) تا 220- درجه فارنهايت(140- درجه سلسيوس) در تغيير است. مريخ از زمين سردتر است.

 

 

مشخصات فیزیکی مریخ:

Au = واحد نجومی یا یکای کیهانی: تقریبا به اندازه فاصله زمین از خورشید است.

 

 ۱۴۹٬۵۹۷٬۸۷۰.7کیلومتر   AU

92955807.27 مایل

 

mi=Miles

 1Mile = 1.609344 km

 

مریخ یکی از درخشانترین اشیاء آسمان شب ما است .

رنگ این سیاره قرمز مایل به نارنجی است و می توان آن را با چشم غیر مسلح به راحتی دید

طول زمانی یک روز مریخ فقط در حدود 40 دقیقه از یک روز ما بلندتر است .

مریخ جو دارد ؛ مثل زمین فصولی دارد و در قطبهای خود ، کلاهکی از یخ بر سر نهاده است

جو مریخ برای بشر قابل تنفس نیست و از دی اکسید کربن و کمی بخار آب تشکیل شده است .

همچنین باید گفت که جو مریخ بسیار رقیق است

و متوسط فشار جوی در آنجا ، فقط در حدود یک صدم فشاری است که روی زمین وجود دارد

در زمستان ، دما ی قطبهای آن به ْ150 - درجه سانتیگراد  می رسد

فوبوس و دایموس از جمله قمرهای مریخ هستند که قطر اولی 22.2  کیلومتر و قطر دومی 12.6 كيلومتر است

فوبوس، در فاصله 9000 كيلومتري و ديموس در فاصله  23000كيلومتري مریخ است

اگر شخصی در کره ی مریخ باشد مشاهده خواهد کرد که فوبوس سه بار در یک روز طلوع و غروب میکند

قطر مريخ، حدود 6790 كيلومتر بوده و حدود 53%   كمي بيش از نصف قطر زمين است.

دانشمندان تصور مي كنند كه قسمت عمده آب مريخ درون زمين يخ زده است

سطح مريخ عمدتا از سنگهاي بازالتي یعنی سنگ آذرين غني از آهن تشكيل شده است.

مريخ، پوسته اي نازك، مشابه زمين دارد

مریخ يك نهم جرم زمين جرم دارد

هر روز مريخ 24.6ساعت و هرسال مريخ، 687 روز زمين است

مدار آن، بسيار بيضوي است. مريخ، بعد از پلوتون، بيشترين خروج از مركز را درمنظومه شمسي دارد

در اتمسفر مريخ، ابرهايي وجود دارد.

بيشتر اين ابرهااز بلورهاي يخي دي اكسيدكربن يا بلورهاي يخ زده آب، تشكيل شده اند.

مقایسه زمین و مریخ

 

سال زمین 365 روز     سال مریخ 687 روز

فاصله زمین از خورشید 149668990.13021524

فاصله مریخ از خورشید  228526845.14505984

عمیق ترین دره زمین گرند کانیون 1.7702783778842665

عمیق ترین دره مریخ والرین مارینریس 7.000646312542326

قطر زمین 12755.660384646088 کیلومتر

قطر مریخ 6791.431595156003 کیلومتر

طول روز زمین 23:56

طول روز مریخ 24:37

بلندترین کوه زمین: مونا کائا

بلندترین کوه مریخ: الیمپوس مونس

بزرگترین دهانه برخورد زمین: وردفورت در آفریقا 299 کیلومتر

بزرگترین دهانه برخورد مریخ: جهنم 2253 کیلومتر

درجه حرارت زمین: 13.8 سانتیگراد

درجه حرارت مریخ: منفی 27 سانتیگراد

 

با توجه به فن آوری امروز تشخیص ساختار مریخ ممکن نیست

ممکن است در نزدیکی قطب جنوب مریخ دریاچه زیر زمینی وجود داشته باشد

 

ابعاد 975×909 کیلومتر

۶.۴۱۷۱×۱۰۲۳ kg

چگالی 2.08 گرم/سانتیمتر مکعب

گرانش سطح 0.27 متر/ثانیه مربع

سرعت گریز 0.51 کیلومتر/ثانیه

رده طیفی سیارک ردهٔ جی

قدر مطلق 3.34

نسبت بازتاب 0.113

میانگین دمای سطح ~167 کلوین

 

طول روز و سال مريخ:

مدار مريخ:

مريخ، نسبت به زمين 524/1 برابر از خورشيد دورتر است. يعني به طور ميانگين، 6/141 ميليون مايل(227.9 ميليون كيلومتر) از خورشيد فاصله دارد. مدار آن، بسيار بيضوي است. مريخ، بعد از پلوتون، بيشترين خروج از مركز را درمنظومه شمسي دارد.

انحراف محور مریخ

 

مشخصات مریخ - مارس Mars

 

مریخ -  مارس Mars

نام مريخ ازالهه رومي جنگ گرفته شده است. اين نشانه سياره مريخ است.

مشخصات مریخ:

 

بهرام یا مریخ چهارمین سیاره در سامانه خورشیدی است که در مداری طویل تر از زمین و با سرعتی کمتر از زمین حرکت میکند. هر یک باری که به بدور خورشید میچرخد معادل  686.9۷۱ روز  (روز زمین) طول میکشد و شب و روز کمی طولانی تر از کره زمین است. جو بهرام سرخ‌فام است و در آسمان شب از زمین نیز سرخی آن دیده می‌شود. کره بهرام دو ماه کوچک به نام‌های فوبوس و دِیموس دارد که شکلی نامنظم دارند. این دو ماه احتمالاً شهابسنگ‌هایی هستند که در مدار بهرام به دام افتاده‌اند.اگر شخصی در کره ی مریخ باشد مشاهده خواهد کرد که فوبوس سه بار در یک روز طلوع و غروب میکند.قمر دیموس نصف فوبوس بوده و چنانچه از مریخ به آن نگاه کنیم این قمر بیشتر شبیه به یک ستاره خواهد بود تا یک قمر.

بهرام، سیاره سرخ‌فام منظومه خورشیدی، نصف زمین قطر دارد و مساحت سطح آن برابر با مساحت خشکی‌های روی زمین است. همانند زمین، یخ‌های قطبی، دره‌های عمیق، کوه، غبار، طوفان و فصل دارد. در دشت‌های آن مانند ماه، گودال‌هایی حاصل از برخورد سنگ‌های آسمانی دیده می‌شود. با وجود اندازه کوچکش، بلندترین قلهٔ منظومهٔ شمسی یعنی الیمپوس و بزرگ‌ترین دره منظومه شمسی در این سیاره پیدا شده‌است.

بزرگ ترین آتشفشان منظومه ي شمسی، آتشفشان الیمپوس در مریخ است که ارتفاع آن حدود سه برابر کوه اورست است. از آن جا که مریخ حرکت صفحه هاي زمین ساختی ندارد، این آتشفشان بر خلاف آتشفشان هاي روي زمین، به راحتی بزرگ تر و بزرگ تر می شود.

 

ناحیه Hebes_Chasma در سیاره مریخ عمق آن حدود 8 کیلومتر است

عرض این دره عمیق به طول 315 کیلومتر گسترده شده و در پهن‌ترین نقاط آن به 125 کیلومتر می‌رسد.

عمیق ترین پرتگاه سامانه خورشیدی

المپوس مونز، بزرگترين آتشفشان مريخ. احتمالا اين آتشفشان، بزرگترين آتشفشان منظومه شمسي مي باشد. ارتفاع آن 17 مايل(27 كيلومتر) و عرض آن بيش از 320 مايل(520كيلومتر) است. تصور مي شود كه آتشفشان خاموشي باشد

فرسوده بودن بیشتر دهانه‌های برخوردی سیاره بهرام نشان‌دهندهٔ پرکاری زیاد زمین‌شناختی در این سیاره‌است.

روزهای بهرام ۲۴ ساعت و ۳۷ دقیقه درازا دارند. از آن‌جا که محور سیارهٔ بهرام ۲5 درجه کج است در این سیاره نیز فصل‌های سال وجود دارند.

 

سیاره زنگ زده - Stargazers

 

از دوران باستان مریخ ، چهارمین سیاره از خورشید است که آن را سیاره سرخ را نامیده اند. رنگ قرمز سطح از اکسید آهن یا زنگ زدگی در خاک ناشی می شود. این توپوگرافی توسط آتشفشان های بزرگ و دره های عمیق مشخص می شود ، و مریخ طوفان های باد مکرر در سطح سیاره را تجربه می کند. برخی از ویژگی های سطح مریخ ، مانند بسترهای رودخانه خشک ، به این احتمال اشاره دارند که آب قبلاً در این سیاره وجود داشته و ممکن است هنوز هم در زیر سطح جاری شود. جو دی اکسید کربن در مریخ بسیار نازک است و تنها فشار یکصدم فشار اتمسفر زمین است. این سیاره از زمین سردتر است

 

686.98 روز زمین برای چرخش مریخ در اطراف خورشید ، و در 24.6 ساعت زمین در محور خود می چرخد. دارای یک سطح سخت ، خشک ، صخره ای است.

 

طوفان های گرد و غبار الگوی اصلی آب و هوا در این سیاره هستند و در حالی که گاهی اوقات ابرهای بلورهای یخی در جو تشکیل می شوند ، فشار برای بارش مایع بسیار کم است. در طول مأموریت وایکینگ دوم ، یخبندان به طور مرتب در محل فرود کاوشگر در طول زمستان مریخ ظاهر می شد.

 

دارای چندین ویژگی زمین شناسی قابل توجه از جمله آتشفشانهای فوق العاده  است گرچه دمای هوا برای ماندن آب مایع در سطح آن بسیار پایین است ، مریخ دارای قطب های یخی است که با توجه به تغییر فصل ها گسترش می یابد و کوچک می شود.

 

قطر بهرام نزدیک به یک‌دوم قطر زمین و برابر ۶٬۷۹۰ کیلومتر است. (قطر زمین: ۱۲٬۷۵۶ کیلومتر).

نوری که از خورشید به مریخ می‌رسد نصف نوری است که زمین دریافت می‌کند، اما روز مریخی چهل دقیقه طولانی‌تر از روز زمینی است

 

توجه به مدت زمان سال مریخی (۶۸7 روز) و سال زمینی (۳۶۵ روز) نشان می‌دهد که فاصله زمانی هر دو مقابله حدود دو سال و دو ماه است. اما با توجه به بیضی بودن مدار هر دو سیاره می‌توان انتظار داشت که فاصله بین زمین و مریخ در هر مقابله متفاوت باشد. کمترین فاصله، زمانی رخ می‌دهد که زمین در اوج و مریخ در حضیض مدار خود باشد. در این حالت زمین و مریخ تا ۵۶ میلیون کیلومتر به هم نزدیک خواهند شد. دورترین فاصله بین دو سیاره در مقابله می‌تواند تا ۲۴۰ میلیون کیلومتر افزایش یابد.

 

کمترین فاصله بین زمین و مریخ

 

کمترین فاصله بین زمین و بهرام در مقابله‌هایی رخ می‌دهد که در دوره‌های ۱۵ تا ۱۷ ساله تکرار می‌شوند. اما آنچه حائز اهمیت است توجه به این نکته می‌باشد که فاصله دو سیاره در مقابله‌های نزدیک الزاماً یکی نیست و به همین دلیل است که نزدیک‌ترین مقابله‌ها (مانند آنچه در ۲۷ آگوست سال ۲۰۰۳ رخ داد) در فواصل زمانی بسیار طولانی رخ می‌دهند.

این دو سیاره در روز 31 ژوئیه 2018 (28 خرداد 1397) در فاصله نزدیکتری از هم قرار گرفت و حدود 58 میلیون کیلومتر از هم فاصله داشتند.

پیش از این در اوت 2003 مریخ و زمین با 55 میلیون کیلومتر فاصله، در نزدیکترین مکان از یکدیگر قرار گرفتند که به گفته ناسا، نزدیکترین فاصله آن‌ها از یکدیگر در 60 هزار سال اخیر بود.

نزدیکی بعدی این دو سیاره 271 سال دیگر در 28 اوت 2287 رخ خواهد داد.

بهترین سفر به مریخ شاید سال 2018 بود

 

پر سرعت ترین سفینه ای که ناسا تا به امروز ساخته سفینه new horizon یا افق های نو است که هم اکنون در حال نزدیک شدن به سیاره کوتوله پلوتو میباشد .

و سرعتی معادل 58000 کیلومتر بر ساعت دارد.

غروب خورشید در بهرام یا مریخ

 

بهرام شعاعی در حدود یک دوم شعاع زمین دارد. همچنین بهرام از زمین کم چگالتر است، به گونه ای که حجمی برابر ۱۵٪ و جرمی برابر ۱۱٪ زمین دارد. بهرام در برابر تیر (عطارد) بزرگتر و دارای جرم بیشتر و در نتیجه چگال تر است. همین زمینه سبب شده‌است نیروی گرانش بیشتری در سطح بهرام وجود داشته باشد.

بهرام از دید اندازه، جرم و گرانش سطح، حالتی میان زمین و ماه (ماه زمین) دارد؛ ماه قطری برابر یک دوم قطر بهرام دارد، در حالی که قطر زمین حدود دو برابر قطر بهرام است، زمین دارای جرمی در حدود ده برابر جرم بهرام است، در حالی که جرم ماه ده برابر کم تر از بهرام است. نمای سرخ-نارنجی رنگ بهرام در اثر وجود آهن (III) اکسید، که بیشتر به هماتیت یا زنگ آهن مشهور است، به وجود آمده‌است.

 

خروج از مرکز

 

خروج از مرکز بهرام متغیر است و از ۰.۰۰۹ درجه تا ۰.۱۰۴ درجه تغییر می‌کند اکنون خروج از مرکز ۰.۰۹۳ درجه‌است مدت زمان این تغییر صدها سال تا هزاران سال تغییر می‌کند

 

مقابله بهرام و زمین

 

جهت‌گیری مدار مریخ در فضا به هنگام مقابله نزدیک به گونه‌ای است که بهرام (مریخ) در جهت صورت فلکی دلو و یا در نزدیکی صورت فلکی بزغاله قرار می‌گیرد. از طرفی کره زمین نیز در امرداد هر سال از این مکان می‌گذرد. بنابراین مقابله نزدیک دو سیاره همیشه در امرداد یا شهریور هر ۱۵ تا ۱۷ سال رخ می‌دهد. در این هنگام بهرام در جنوب استوای سماوی قرار دارد و بنابراین این نوع مقابله‌ها از عرض‌های جغرافیایی جنوبی زمین بهتر مشاهده می‌شوند. عکس این مطلب در مقابله‌های دور صادق است چرا که این نوع مقابله‌ها در صورت فلکی شیر و در ماه بهمن و اسفند رخ می‌دهند، در نتیجه از نیم‌کره شمالی زمین بهتر دیده می‌شوند.

در بین سیارات ، مریخ بیش از بقیه ، توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است . این دو دلیل عمده دارد .

 1 - مریخ در میان سیاراتی که در فاصله دوری از خورشید قرار دارند ، از همه به زمین نزدیکتر است : مریخ در مدار خود ، گاه نسبتاً به زمین نزدیک می شود و در فاصله حدوداً 56 میلیون کیلومتری از آن قرار می گیرد و یکی از درخشانترین اشیاء آسمان شب ما می شود . رنگ این سیاره قرمز مایل به نارنجی است و می توان آن را با چشم غیر مسلح به راحتی دید . به مریخ لقب سیاره سرخ داده شده است .

 2 - مریخ و زمین از چند نظر به یکدیگر شبیه اند: طول زمانی یک روز مریخ فقط در حدود 40 دقیقه از یک روز ما بلندتر است . مریخ جو دارد ؛ مثل زمین فصولی دارد و در قطبهای خود ، کلاهکی از یخ بر سر نهاده است . زمانی دانشمندان زیادی معتقد بودند که ممکن است در این سیاره حیات وجود داشته باشد.

از آن زمان تا به حال ، تعدادي فضا پیمای بدون سرنشین به مریخ رفته و گزارش ها عکس های زیادی به زمین فرستاده اند . این مدارک تقریباً مارا مطمئن میکند که در این سیاره هیچ خبری از حیات نیست اما چه بسا که آب و هوای قبلی مریخ بیشتر مناسب زندگی بوده باشد . متأسفانه ، جو مریخ برای بشر قابل تنفس نیست و از دی اکسید کربن و کمی بخار آب تشکیل شده است . همچنین باید گفت که جو مریخ بسیار رقیق است و متوسط فشار جوی در آنجا ، فقط در حدود یک صدم فشاری است که روی زمین وجود دارد جو این سیاره ، در مواقعی که داغ می شود ، بسیار فعال است و باعث وزش بادهایی با قدرت زیاد می گردد . این بادها گرد و خاک را توده می کنند و طوفانهای شدید گرد و غبار قادرند تمام سطح سیاره را دربرگیرند.

درجه حرارت مریخ بسیار پایین است . در زمستان ، دما ی قطبهای آن به منفی  ْ150 درجه سانتیگراد ( ْ240 فارنهایت ) می رسد . درجه حرارت این سیاره ، در منطقه استوایی آن و در طول روزهای اواسط تابستان ، ممکن است بالاتر از درجه انجماد باشد ، اما شب ها 80 درجه زیر صفر تنزل می یابد . جو مریخ رقیق تر از آن است که گرمای روز را در خود نگه دارد.

مدار فوبوس این قمر را به مریخ نزدیک و نزدیکتر می کند و احتمال می رود که فوبوس حدود صد میلیون سال دیگر به سطح مریخ بر خورد کند و متلاشی گردد.

 

به نظر می رسد مریخ از سایر سیارات سرگردان تر باشد. علت این امر آن است که سرعت چرخش مریخ به دور خورشید کمتر از سرعت زمین است و مدارش نیز بزرگتر از مدار زمین می باشد. در نتیجه زمانی که زمین به مریخ رسیده و از آن جلو می افتد به نظر می رسد مریخ به عقب برگشته است.

 

دانشمندان مدتها تصور مي كردند كه در سطح مريخ كنوني، هيچ آب مايعي وجود ندارد، اما عكسهاي جديد مريخ نشان مي دهد كه ممكن است مقداري آب مايع در نزديكي سطح مريخ وجود داشته باشد. سطح مريخ، شواهد بيشتري از اثرات جريانهاي قديمي آب به صورت عوارضي وجود دارد. بر سطح مريخ، رودخانه و درياچه هاي قديمي خشكي وجود دارد كه داراي كانالهاي ورودي و خروجي بزرگي هستند. احتمالا اين كانالها دراثر سيلابهاي ناگهاني به وجود آمده كه به سرعت عوارض را فرسايش داده اند.

دانشمندان تصور مي كنند كه قسمت عمده آب مريخ(به صورت پرمافراست) درون زمين يخ زده است ودركلاهكهاي يخي قطب، منجمد شده است.

 

 

نام های ماه - Names of the moon

ماه  – Moon  انگلیسی -   قمر عربی – آی تورکی - فوبه  ، فوبی ( phoebe ) – سلنه - دیانا (ِDiana)  - آناهیتا – آرتمیس ( َArtemis ) – سینتیا -  هایجیا - هرا- جونو - ناناز

بسیاری از زبان ها اسم های زیبایی برای ماه دارند. "لونا" به زبان ایتالیایی ، لاتین و اسپانیایی است "Lune" به زبان فرانسه است "Mond" به آلمانی و "Selene" به زبان یونانی است.

سین خدای ماه بابلیان که در حماسه گیلگمش نیز از او یاد می شود.

در اسطوره‌ها او را ایزدبانوی ماه می‌دانند.

 

صورت‌های این واژه در زبان‌های ایرانی کهن‌تر مانگ بوده است.

در ستاره‌شناسی قدیم گفته می‌شد که خانهٔ ماه سرطان است و شرف او در ثور است و این‌که ماه در فلک اول است و یکی از کواکب یا سیارات سبعه است.

در اساطیر میان‌رودان خدای ماه را ایزدبانو سین می‌نامند.

 

ماه در افسانه ها

 

فوبه  ، فوبی ( phoebe ) : الهه ی ماه .

فوبه یا فیبی به یونانی ، "تاج گل طلایی" (golden-wreathed) در اساطیر یونان دختر اورانوس و گایا یکی از تیتان‌های اصلی بود.

گفته شده پیشگوی دلفی متلعق به او بود

سلنه

 

سلنه در اسطوره‌های یونان، الهه ماه است. او به عشق بازی‌های بیشمارش مشهور است.

سلنه ، دختر هیپریون و تئا بود. برادرش هلیوس "خورشید" و خواهرش ائوس "طلوع"  بود و  با زئوس ازدواج کرد و صاحب دو دختر به نام‌های هرسه (شبنم) و پاندیا شد. مشهورترین افسانه او، عشقش به اندومیون است.

او قابل قیاس با لونا در اساطیر روم باستان است.

او به مانند زنی جوان دارای چهره‌ای بسیار سفید، و سوار بر ارابه‌ای نقره‌ای رنگ که توسط دو اسب حرکت می‌کرد، تصویر می‌شد. او اغلب سوار بر اسب یا گاو نر نشان داده می‌شد. گفته شده سلنه شنل به تن داشت و مشعلی با خود حمل می‌کرد و یک ماه نیمه بر سر داشت. او یکی از دوازده ایزد المپ‌نشین به‌شمار نمی‌رفت، اما در بین آن‌ها ایزدبانوی ماه بود. پس از آنکه برادرش هلیوس سفرش به سراسر آسمان را به پایان رساند، او نیز خود را برای سفر آماده کرد. سلنه مورد علاقه بسیاری از شاعران، به ویژه سرآینده‌های عاشقانه بود. او به عشق بازی‌های بیشمارش مشهور است.

"وقتي انديميون چوپان از گله اش مواظبت مي كرد ماه كه سِلِنه نام داشت او را ديد و عاشق وي شد و او را خواست

و از آسمان به زمين آمد بر جنگلي در سرزمين لاتموس او را بوسيد و در كنارش نشست و او(انديميون)چه خجسته بخت بود.

و از آن روز به بعد انديميون چوپان آرام و بي سروصدا مي خوابد "

در روایت دیگری گفته شده است که اندیمایون شاهزاده چوپان خوش تیپ دوست داشتنی بود سلنه ، الهه ماه ، عاشق او شد. وی در غاری در کوه لاتموس در کاریا گذاشته شد که  ماه هر شب به دیدار وی برود.

سلنه عاشق این چوپان جوان خوش سیما شد و هنگامی که درون غاری در حال استراحت بود او را اغفال نمود. برخی از روایات اندومیون را یک پادشاه و شکارچی به جای چوپان می‌پنداشتند. در نتیجهٔ این همخوابی، آن‌ها صاحب پنجاه دختر شدند که یکی از آن‌ها ناکسوس بود. از این جهت که سلنه دیوانه‌وار عاشق اندومیون شده بود و طاقت مرگ او را نداشت، از زئوس درخواست کرد تا اجازه دهد او خود سرنوشتش را رقم زند. زئوس نیز درخواست سلنه را پذیرفت و اندومیون آرزو کرد به خواب ابدی فرو رود تا هرگز پیر نشود و برای همیشه جوان و جاویدان باقی بماند. اندومیون هر شب توسط سلنه مورد بازدید قرار می‌گرفت و بوسیلهٔ اشعه نورش بوسیده می‌شد.

دیان – دیانا (ِDiana)  - آناهیتا – آرتمیس ( Artemis ) – سینتیا: الهه شکار و زمین ، طبیعت و تولد

در دین رومی الهه ٔ ماه و جنگلها و حیوانات و زنان است بهنگام وضع حمل . دیانا مطابق اساطیر یونانی آرتمیس بود و در معبدش در رم بعنوان الهه ٔ باکره مورد احترام بود وی که دختر «ژوپیتر» و «لاتون » بود بدستور پدر نمی بایست ازدواج کند و ژوپیتر تیرهایی بدو داد و موکبی از پریان را همراه او کرد و او را ملکه ٔ جنگلها و یا ربةالنوع ساخت . مشغولیت عمده ٔ او شکار بود مع هذا عاشق «اندیمیون » چوپان گردید. معروفترین معبد در آریکیا نزدیک دریاچه ٔ «نمی » بود که در آنجا با شعائر باروری و با مهین مادر خدایان مرتبط وبعنوان الاهه ٔ زمین مورد پرستش بود. ربةالنوع شکار وماه در نزد یونانیان و در ایران قدیم دیانا را با آناهیتا مطابقت میداده اند

در نزد رومیان قدیم الهۀ ماه و جنگل‌ها و حامی زنان در هنگام زاییدن بود. او را به‌صورت زنی که لباس صیادان در تن و کمان و جعبۀ تیری در دست داشت مجسم می‌ساختند.

دیانا  آرتمیس ایزدبانوی شکار ، خواهر همزاد آپولون و الهه شکار و ماه است. الهه زمين و چشمه سارها و رودها و درياچه ها و مرداب ها بود و يونانيان آن را خونخوار و مورد پرستش مردم وحشي مي دانستند كه آدمي زادگان را براي او قرباني مي كردند.

آرتمیس الهه زمین و شكار است

ظاهر آرتمیس : زنی جوان ، زیبا و باکره ، که لباسی آزاد پوشیده .

سمبل آرتمیس : کمانی که با آن شکار میکند و سگ های شکاریش .

قدرت ها / استعداد ها : قدرت فیزیکی ، میتواند از خودش دفاع کند . مدافع و نگهبان زنان هنگام زایمان .

والدین : لتو و زئوس

الهه آرتمیس دختر زئوس و همچنین خواهر دوقلوی آپولو بود. او مانند برادرش ارابه زیبایی داشت و شبها برای سرکشی به نوزادان و کودکان به گردش می پرداخت. یونانیان باستان آرتمیس را الهه حیوانات و حامی شکارچیان نیز می دانستند. حیوان مورد علاقه این الهه گوزن بود.

هایجیا – هیگیه‌یا

هایجیا یا هیگیه‌یا ( به انگلیسی: Hygieia) در اساطیر یونانی، الههٔ تندرستی و یکی از دختران ایزد پزشکی و درمان آسکلپیوس و ایپیون، و نوهٔ آپولون به شمار می‌رفت، که نقش مهمی را در آیین و دین آسکلپیوس به عنوان سلامت دهنده بازی کرده‌است. او اغلب با نام سلامت و تندرستی شناخته شده و بعضی مواقع تندرستی نامیده می‌شد. او به همراه پدرش در بسیاری از مکان‌های یونان و روم (Asklepieion) مورده پرستش و تجلیل قرار می‌گرفت.

با افزایش نفوذ دین آسکلپیوس در زمان رومی‌ها‌، هایجیا به ماه نیز نسبت داده شده و پدرش، مورد بیشترین پرستش در میان ایزدان قرار می‌گرفت و او را برابر با خورشید می‌دانستند. نام هایجیا تا به امروز باقی‌مانده‌است و بهداشت «Hygiene» از نام او سرچشمه گرفته‌است. مار مقدس او به همراه عصای آسکلپیوس نماد پزشکی هستند.

هرا-  هورا – ژونون – یونو – جونو – جونون – ژنون

همسر زئوس – خدای مادر و بارداری

( hera ) ملکه خدایان و الهه های المپی و الهه ی ازدواج .

یونو, هرا همسر زئوس شهبانوی ژوپیتر است و عصای سلطنت به دست دارد و مرغ محبوب وی طاووس است که اغلب با اوست. الهه آسمان و ماه و زناشويي است ، هرا پاسبان زنان شوهردار و پشتيبان ايشان در زادن بود.

هرا ، در اساطیر یونانی، الهه آسمان‌ها و ملکه ایزدان المپ است.

 

نانا

خدای ماه در سومری

 

در اساطیر میان‌رودان خدای ماه را ایزدبانو سین می‌نامند سین خدای ماه بابلیان که در حماسه گیلگمش نیز از او یاد می شود.

در اسطوره‌ها او را ایزدبانوی ماه می‌دانند . دایانا هم یکی از نام های ماه است

 

نام ماه در افسانه های مختلف کشورها

 

اینکاها   Killa (ماه)

آزتک‌ها   ایزد بانویی موسوم به کواتلیکوئه

آزتک‌ها  مکزیک کنونی  Tucuciztecatl ماه

اعراب    ود ، آداد و ادی یکی از بت های نماد ماه

اعراب   لات الهه ماه

اساطیر ترک   ای دده خدای ماه

بابلی   Anamelech ، الهه ماه

سومر  شهر اور    سین (Sin) ــ  خدای ماه است   

اساطیر سومری   نانا

اساطیر مصری     چشم چپ hor یا هوروس نماد ماه بود

مصر    توت  Thot خدای ماه

ژاپن   تسوکویمی خدای (یا ایزدبانوی) ماه

فیلیپین    دلان ، خدای ماه

اسکاندیناوی    مانی  Máni  خدای ماه

یونان    سلن  Selene

یونان   فوبی    phoebe

یونان   آرتمیس  Artemis

روم    دیانا  Diana

روم    لونا

مردم تراکیا     بندیس (به انگلیسی: Bendis)، الهه ماه

در اسطوره های اسکاندیناوی خورشید یعنی سول و ماه یعنی مانی که توسط گرگ ها دنبال می شوند.

وجه تسمیه ماه های کامل:

 

ماه کامل به صورت دایره در آسمان ظاهر می شود. ماه کامل نامهای مختلفی دارد و به زمانی که آن ظاهر می شود متکی می باشد

 

ژانویه :  ماه بعد از کریسمس  ، ماه گرگ ، ماه قدیمی

فوریه :  ماه برفی ، ماه گرسنه

مارچ :  ماه نیرو ، ماه گاو
آپریل :  ماه علف یا تخم مرغ
می :  ماه شیر یا ماه کشت
جون :  ماه رز، ماه گل ، ماه توت فرنگی
جولای :  ماه رعد ، یا ماه علف خشک
آگست :  ماه غله یا ماه ذرت
سپتامبر :  ماه میوه یا ماه درو
اکتبر :  ماه درو یا ماه شکارچی
نوامبر :  ماه شکارچی یا ماه یخ زده یا ماه سگ آبی
دسمبر :  ماه قبل از کریسمس یا شب طولانی

 

 

تاریخچه ماه و مسافران ماه:

ماه و زمین به‌گونهٔ هم‌زمان و حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش شکل گرفتند. اینکه ماه دقیقا چگونه بوجود آمده هنوز معلوم نشده‌است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل گیری سامانه خورشیدی شکل گرفته باشد، یا اینکه بعدها جذب میدان جاذبه شده و در مدار قرار گرفته‌است. نظریه‌ای که بیش از دیگر نظریه‌ها پذیرفته شده این است که ماه از برخورد یک سیارک به اندازه مریخ به زمین بوجود آمده‌است.

اثرات متقابل جاذبه‌های زمین و ماه بر همدیگر باعث افزایش مدت حرکت وضعی هر دو جسم شده‌است. برای نمونه، زمانی مدت حرکت وضعی زمین (طول شبانه روز) تنها ۱۰ ساعت بود، اما این زمان به ۲۴ ساعت کنونی افزایش یافته‌است. اگر این روند همچنان ادامه پیدا کند، طول ماهها به ۴۷ روز خواهد رسید. اما مقیاس زمانی این روند بسیار بلندتر از طول عمر خورشید بوده، بنابر این سامانه خورشیدی عمر کافی برای رسیدن به آن زمان را نخواهد داشت. قطر خورشید ۴۰۰ برابر قطر ماه و فاصله آن از زمین نیز ۴۰۰ برابر فاصله ماه از زمین است. این اتفاق باعث می‌شود تا هم ماه و هم خورشید به یک اندازه به نظر رسیده و در هنگام خورشیدگرفتگی همهٔ سطح خورشید گرفته شود.

 

در پژوهشی در ژوئن ۲۰۱۴ (خرداد ۱۳۹۳) شواهد جدیدی از نحوه به وجود آمدن کره ماه به دست آمد. به نظر پژوهشگران قطعا کره زمین در "دوره جوانی" با یک کره دیگر به اندازه کره مریخ، که دانشمندان آن را سیاره تیا (دارای نوع خاصی از اتم اکسیژن) نام‌گذاری کردند، برخورد کرد و نتیجه آن، انفجاری عظیم و ایجاد "ابر عظیمی" از قطعات و گردوخاک این دو کره در فضا بود، کره ماه از به هم پیوستن این قطعات پدید آمد.

پژوهشگران در پی آزمایش دوباره نمونه‌های موجود از خاک کره ماه با استفاده از روش‌های جدید علمی، دریافتند که این نمونه‌ها علاوه بر ترکیبات شبیه آنچه که در خاک کره زمین یافت می‌شود، حاوی ترکیبات متفاوتی هم هستند. نمونه‌هایی که پژوهشگران مورد آزمایش قرار دادند توسط سفینه‌های آمریکایی آپولو ۱۱، آپولو ۱۲ و آپولو ۱۶ بین سال‌های ١٩٦٩ تا ١٩٧٢ از سطح ماه برداشته و به زمین آورده شده بود.

یافته‌های جدید نشان می‌دهد ماه تقریبا ۶۰ میلیون سال پس از شکل‌گیری سامانه خورشیدی متولد شده‌ و سن آن ۱۴۰ میلیون سال بیشتر از سنی است که پیش از این محاسبه شده‌ بود. دانشمندان با بررسی سنگ و خاک جمع‌آوری شده توسط ماموریت آپولو ۱۴ که در سال ۱۹۷۱ به ماه رفت، دریافته‌اند که ماه ۴٫۵۱ میلیارد سال سن دارد.

اخترشناسان همواره بر این باور بودند که ماه حدود ۱۰۰ یا ۲۰۰ میلیون سال پس از به وجود آمدن سامانه خورشیدی شکل گرفته است. اما تحقیق جدید نشان می‌دهد ماه طی ۶۰ میلیون سال پس از تولد سیاره زمین به وجود آمده است. به گفته ملانی باربونی، از دپارتمان علوم زمین، سیارات و فضا در دانشگاه کالیفرنیا لس‌آنجلس، این تحقیق توانسته حداقل سن ماه را تعیین کند. وی تایید کرد که تیمش با استفاده از روش تعیین سن به وسیله اورانیوم و سرب بر روی نمونه‌های سنگ و خاک بدست آمده از ماموریت آپولو ۱۴ که حاوی ماده معدنی زیرکنیوم است،‌ موفق به شناسایی سن ماه شده اند...

چه کسانی روی ماه راه رفته اند؟

 

نیل آرمسترانگ و ادوین "باز" ​​آلدرین اولین نفر از 12 انسانی بودند که روی ماه قدم گذاشتند. چهار نفر از ماه‌نوردان آمریکا هنوز زنده هستند: آلدرین (آپولو 11)، دیوید اسکات (آپولو 15)، چارلز دوک (آپولو 16)، و هریسون اشمیت (آپولو 17).

 

در مجموع، 24 فضانورد آمریکایی بین سال‌های 1968 تا 1972 از زمین به ماه سفر کردند. سه فضانورد دو بار از زمین به ماه سفر کردند: جیمز لاول (آپولو 8 و آپولو 13)، جان یانگ (آپولو 10 و آپولو 16) و ژن سرنان (آپولو 10 و آپولو 17).

 

مایکل کالینز، خلبان ماژول فرماندهی آپولو 11 در 28 آوریل 2021 در سن 90 سالگی درگذشت. کالینز گاهی اوقات "تنهاترین مرد تاریخ" نامیده می شد زیرا او در مدار باقی ماند در حالی که همکارانش - نیل آرمسترانگ و ادوین "باز" ​​آلدرین - به اولین افرادی که روی ماه قدم گذاشتند ، تبدیل شدند.

 

در حال حاضر 10 خدمه آپولو ماه از 24 خدمه اصلی وجود دارد.

 

    نیل آرمسترانگ متولد (1930-2012) - آپولو 11

    ادوین "باز" ​​آلدرین متولد (1930-) - آپولو 11

    چارلز "پیت" کنراد متولد (1930-1999) - آپولو 12

    آلن بین متولد (1932-2018) - آپولو 12

    آلن بی شپرد جونیور متولد (1923-1998) - آپولو 14

    ادگار دی میچل متولد (1930-2016) - آپولو 14

    دیوید آر اسکات متولد (1932-) - آپولو 15

    جیمز بی اروین متولد (1930-1991) - آپولو 15

    جان دبلیو یانگ متولد (1930-2018) - آپولو 10 (مدار)، آپولو 16 (فرود)

    چارلز ام دوک متولد (1935-) - آپولو 16

    یوجین سرنان متولد (1934-2017) - آپولو 10 (مدار)، آپولو 17 (فرود)

    هریسون اچ. اشمیت متولد (1935-) - آپولو 17

 

    چه کسانی به دور ماه چرخیدند؟

 

    فرانک بورمن متولد (1928-) - آپولو 8

    ویلیام ا. اندرس متولد (1933-) - آپولو 8

    جیمز آ. لاول جونیور متولد (1928-) - آپولو 8 ، آپولو 13

    توماس استافورد متولد (1930-) - آپولو 10

    مایکل کالینز متولد (1930-2021) - آپولو 11

    ریچارد اف. گوردون جونیور متولد (1929-2017) - آپولو 12

    فرد دبلیو. هایز جونیور متولد (1933-) - آپولو 13

    جان ال. سویگرت جونیور متولد (1931-1982) - آپولو 13

    استوارت ای.روزا متولد (1933-1994) - آپولو 14

    آلفرد ام. وردن متولد (1932-2020) - آپولو 15

    توماس کی. متینگلی دوم متولد (1936-)- آپولو 16

    رونالد ایوانز متولد (1933-1990) - آپولو 17

ردیف عقب: الیوت ام سی (در تمرین جمینی درگذشت)، مک دیویت ، لاول ، وایت ، استافورد . ردیف جلو: کنراد ، بورمن ، آرمسترانگ ، یانگ

 

حتی اگر در 20 ژوئیه 1969 به دنیا نیامده بودید، احتمالاً فیلمی از اولین فرود روی ماه را دیده اید، زمانی که فضانورد نیل آرمسترانگ به طور معروف اعلام کرد: "این یک قدم کوچک برای [یک] انسان، یک جهش بزرگ برای بشر است." و باز آلدرین به او کمک کرد پرچم آمریکا را روی سطح ماه نصب کند.

 

در واقع، در طی 9 آپولو ، 24 فضانورد به ماه رفتند و 12 نفر از آنها این فرصت را داشتند که روی آن راه بروند.

 

در سال 1961، پس از اینکه اتحاد جماهیر شوروی اولین انسان را به نام یوری گاگارین به فضا فرستاد تا به دور زمین بچرخد. جان اف کندی اعلام کرد که ایالات متحده اولین انسان را تا پایان دهه به ماه خواهد فرستاد. ناسا مجموعه‌ای از مأموریت‌های آزمایشی را آغاز کرد که با عطارد (شش پرواز فضایی یک نفره، 1961-1963 شروع شد تا درک کند که انسان‌ها چگونه در فضا باید کار ‌کنند، سپس جمینی (دو پرواز فضایی بدون خدمه و 10 پرواز فضایی دو نفره، در سال 1964- 1966) انجام داد که به توسعه تکنیک هایی برای فرودهای بعدی ماه کمک کرد و با برنامه آپولو (1966-1972) به اوج خود رسید. آپولو با یک سری پرواز بدون خدمه در مدار زمین شروع شد. در سال 1968 آپولو 7 اولین پرواز فضایی خدمه این برنامه بود که 163 بار برای آزمایش تجهیزات به دور زمین چرخید.

 

آپولو 8 (21 تا 27 دسامبر 1968) اولین ماموریت خدمه ای بود که مدار ماه را کامل کرد و سالم به زمین بازگشت. خدمه سه نفره آن متشکل از ویلیام اندرس ، فرانک بورمن و جیم لاول اولین سه نفری بودند که به ماه رفتند، اگرچه فرود نیامدند. آنها توسط سه عضو آپولو 10 (18 تا 26 مه 1969) دنبال شدند: توماس استافورد ، جان دبلیو یانگ ، و یوجین سرنان ، که ماموریت آنها به عنوان تمرین لباس برای فرود روی ماه در نظر گرفته شد. سرنان و استافورد ماژول قمری را در نزدیکی سطح ماه خلبانی کردند، در حالی که یانگ در ماژول فرماندهی باقی ماند و به دور ماه چرخید و معمول ترین ماموریت های بعدی آپولو را تنظیم کرد.

 

سرانجام آپولو 11  اولین فرود را روی ماه انجام داد، جایی که نیل آرمسترانگ اولین فردی بود که بر روی ماه قدم گذاشت. او به سرعت توسط باز آلدرین، دومین فردی که روی ماه قدم ‌زد دنبال شد، در حالی که مایکل کالینز در ماژول فرماندهی در حال چرخش به دور ماه باقی ماند. کالینز نهمین فردی بود که به نزدیکترین همسایه زمین رسید. آپولو 12 (14 تا 24 نوامبر 1969) بلافاصله پس از آن آمد، با پیت کنراد و آلن بین تقریباً 32 ساعت را بر روی سطح ماه سپری کردند در حالی که ریچارد اف. گوردون ماژول فرماندهی را در مدار ماه هدایت می کرد.

 

آپولو 13 (11 تا 17 آوریل 1970) قرار بود یک ماموریت معمولی به ماه باشد، اما یک مخزن اکسیژن دو روز پس از پرتاب منفجر شد و برنامه‌های فرود به سرعت لغو شد. اما برای بازگشت به زمین، فضاپیما باید به دور ماه بچرخد. سه خدمه - جیم لاول، فرد هیز و جک سویگرت - برای صرفه جویی در انرژی، ماژول فرماندهی را خاموش کردند و به عنوان یک قایق نجات موقت به ماژول قمری رفتند. آنها نزدیک به چهار روز را در مدار ماه با سطوح بالای دی اکسید کربن، گرمای کم و منابع غذایی و آب ناکافی سپری کردند. اگرچه این سه مرد فرصت راه رفتن روی ماه را نداشتند، هایس و سویگرت سیزدهمین و چهاردهمین مردی بودند که به ماه رسیدند (لاول در آپولو 8 به ماه رفته بود). پس از یک سفر دلخراش، خدمه به سلامت به زمین بازگشتند.

 

آلن شپرد، که اولین فضانورد آمریکایی بود که در سال 1961 با کشتی Freedom 7 به فضا سفر کرده بود، توسط آپولو 14 پنجمین فردی بود که روی ماه قدم گذاشت و به عنوان یک گلف باز مشتاق، روی چند توپ گلف تاب خورد. ادگار میچل به عنوان ششمین فردی که روی ماه قدم گذاشت به او پیوست، در حالی که استوارت آ. روزا در ماژول فرماندهی به دور او چرخید و هفدهمین انسانی بود که به ماه رسید. در طول آپولو 15 (26 ژوئیه تا 7 آگوست 1971)، فضانوردان دیوید اسکات و جیمز بی. ایروین تقریباً سه روز را در ماه گذراندند و اولین کسانی بودند که از ماه نورد، یک وسیله نقلیه چرخدار برقی استفاده کردند، در حالی که آلفرد وردن در ماژول فرمان به دور ماه می چرخید.  

 

جان دبلیو یانگ، که قبلاً در آپولو 10 به ماه رفته بود، این فرصت را داشت که همراه با چارلز ام. دوک جونیور، در طول آپولو 16 (16 تا 27 آوریل 1972) روی آن راه برود. این دو نهمین و دهمین فضانوردی بودند که روی سطح ماه راه رفتند. توماس کی. متینگلی که به دلیل قرار گرفتن در معرض سرخک از آپولو 13 حذف شده بود، ماژول فرماندهی را هدایت کرد و بیست و یکمین فردی شد که به ماه رسید. آپولو 17 (7–19 دسامبر 1972) آخرین مأموریت خدمه به ماه بود. هریسون اشمیت ، اولین زمین شناس حرفه ای روی ماه، و یوجین سرنان، که با آپولو 10 به ماه رفته بودند، بیش از 22 ساعت روی سطح ماه راه رفتند. آنها بیش از 249 پوند (115 کیلوگرم) سنگ و مواد دیگر را جمع آوری کردند. آنها یازدهمین و دوازدهمین فضانوردی بودند که بر روی ماه قدم زدند و ران ایوانز که فرماندهی ماژول فرماندهی را بر عهده داشت، بیست و چهارمین انسانی بود که به ماه رسید.

 

پایان برنامه آپولو زمانی فرا رسید که علاقه عمومی کاهش یافت و بودجه کنگره در جای دیگری مورد نیاز بود. از آن زمان تاکنون هیچ کشور دیگری ، مأموریت خدمه به ماه اعزام نکرده است. ناسا به سمت برنامه های ساده تر حرکت کرد و در پایان دهه 1970 شروع به تنوع بخشیدن به گروه های فضانوردی خود کرد. در نتیجه، هیچ زن یا رنگین پوستی فرصت سفر به ماه را نداشته اند ، چه رسد به قدم زدن در ماه. تنها انسان هایی که تا کنون در آنجا بوده اند یک باشگاه انحصاری متشکل از 24 مرد سفیدپوست از ایالات متحده است.

آخرین انسان در سال 1972 از سطح ماه بازدید کرد.

فضانوردان آمریکایی تاکنون شش پرچم آمریکایی را روی کره ماه کاشته اند.

جین سرنان آخرین فردی که روی ماه گام برداشته، در سن ۸۲ سالگی درگذشت. كاپيتان سرنان آخرين مردي است كه درسال 1972طی ماموریت آپولو ۱۷ ردپايش بر خاك ماه نقش بسته ‌است.

ماه اولین مکان فراتر از زمین بود که انسانها با آغاز عصر فضایی در دهه 50 میلادی سعی کردند به آن برسند. از آن زمان تاکنون بیش از 100 کاشف روباتیک را به سوی ماه ارسال کرده اند

 

در ماموریت اپولو 13 حدودا بیش از 380 کیلوگرم از سنگها و نمونه هایی از ماه جهت ازمایش به زمین اورده شد .

سال 2011 مدار گرد ناسا بهترین نقشه برداری را از ماه به عمل اورد در سال 2013 چین نیز ماه نورد خود را به سطح ماه فرستاد

نه مأموریت خدمه تاکنون ماه به پشت ماه حرکت کرده اند.

برنامه‌های اکتشافی

انسان تاکنون ۷۳ مأموریت فضایی به سوی ماه انجام داده‌است. تغییرات دمایی زیاد بر سطح ماه، تابش‌های زیان بار کیهانی و بارش انواع شهاب‌سنگ‌ها اسکان انسان در ماه را با دشواری‌هایی روبه‌رو می‌کند. پژوهشگران آژانس فضایی ژاپن موفق به کشف حفره‌ای گدازه‌ای در کره ماه شده‌اند که به باور آن‌ها این حفره مکانی مناسب برای ساخت اقامتگاه‌های فضایی در آینده‌ای نه چندان دور خواهد بود.

 

سفر به ماه با فناوری‌های کنونی سه روز به‌درازا می‌کشد و ماه تنها کره خارج از زمین است که انسان‌ها بر آن گام نهاده‌اند. در سال ۱۹۶۹ سازمان ناسا اعلام کرد که نخستین فضانوردان به نام‌های نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در قالب پروژه آپولو بر سطح ماه فرود آمدند.

بیش از 100 فضاپیما براي اکتشاف ماه به فضا پرتاب شده است. ماه تنها جسم آسمانی (پس از زمین) است که انسانها (طی مأموریتهاي برنامه ی فضایی آپولو) آن را دیده اند و بر آن گام نهاده اند

 

چیزهایی که در ماه به جا گذاشتند عباتند از:

 

بیش از 70 وسیله فضاپیما به این دلیل ساده در ماه باقی ماندند که سنگین بودند و ارزش بازگرداندن نداشتند.

 

بخشی از آن زباله های سفر بود که فضانوردان هنگام رسیدن به مقصد رها کردند. جدای از زباله - از بسته بندی مواد غذایی گرفته تا دستمال مرطوب - نزدیک به 100 بسته ادرار و مدفوع انسان دور ریخته شده است.

 

فضانوردان آپولو همچنین ابزارها و تجهیزات تلویزیونی را که دیگر به آنها نیاز نداشتند، جا گذاشتند. زیرا آنها وزن خود را از ماژول های فرماندهی خود کم می کردند تا بتوانند تعداد نمونه هایی را که می توانند از سطح ماه به زمین بازگردانند به حداکثر برسانند. ماموریت های آپولو در ازای آنچه پشت سر گذاشتند، توانستند حدود 850 پوند (382 کیلوگرم) از سنگ های ماه و خاک ماه را بازگردانند.

 

سپس تمام یادگاری ها وجود دارد. شش پرچم آمریکا بر سطح ماه نصب شده است. آنها احتمالاً اکنون محو شده اند، همانطور که عکسی که چارلز دوک از خودش با خانواده اش به جا گذاشته است. ، دو توپ گلف نیز در آنجا وجود دارد.

 

ماژول فرود آپولو 11 هنوز آنجاست و با پلاکی مشخص شده است که روی آن نوشته شده است: "در اینجا مردانی از سیاره زمین برای اولین بار در جولای 1969، پس از میلاد، قدم به ماه گذاشتند، ما در صلح برای همه بشریت آمدیم." این پیام پیروزی فرود بر ماه را برای کل بشر به نمایش گذاشت و بشریت را به سوی مرزهای جدید سوق داد - علیرغم جنگ سرد بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی، که در وهله اول جرقه مسابقه برای رسیدن به ماه را زده بود. فضانوردان آمریکایی با روحیه ای مشابه، دو مدال را به فضانوردان فقید شوروی، یوری گاگارین و ولادیمیر کوماروف ، پیشگامان فضایی که در تصادفات غم انگیز جان باختند، به جای گذاشتند.

جای قدم های فضا­نوردان آپولو تا حد اقل ۱۰۰ میلیون سال دیگر روی ماه باقی می مانند. چرا که ماه اتمسفر، باد یا آب ندارد که جای پا ها را از بین ببرد.

 

 

لایه های ماه:

بعضی از گودالها، دیوارهای تراس دار یا حلقه‌های کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قله‌هایی نیز وجود دارند.

دهانه‌هایی که رگه‌های بزرگ و درخشان توف نام دارند، بسیار تماشایی هستند

 

کاوشگران ماه را به قسمت‌های مختلفی تقسیم کرده‌اند که به نام خلیج شبنم-خلیج رنگین کمان-دریای سرما-دریاچهٔ رویا-دریای آرامی- دریای رگبار ها-اقیانوس توفان-دریای بخار ها-دریای بحران-دریای اسایش- دریا ی باوری-دریای شهر-دریای ابر ها-دریای رطوبت

 

قسمت دور ماه برای اولین بار توسط میومنس در 1959 مشاهده شد زمانی که سوویت لونا خودکار ماه را دور زد و از آن عکس گرفت نایل آرم استرانگ و باز آلدرین ( در هیئت آپولو 11 ناسا ) اولین افرادی بودند که روی ماه قدم نهادند البته در 20 جولای 1969 ( مایکل کولینس مادیال آپولو 11 را هدایت می کرد )

داخل ماه

داخل ماه از یک لایه بیرونی ،سخت یک پوشش محکم میانی و یک هسته لایه لایه شده است داخل ماه از داخل زمین سردتر است ماه کوچک است ( گنجایش سطح آن در مقایسه با زمین نیز کوچک می باشد ) آن حرارتش را در فضا از دست داده است از زمانی که زمین و ماه شکل گرفته ماه سرمایی بیشتر از زمین دارد

لایه :
 
سطح ماه خشک ، گردو غباری و سنگی می باشد لایه سنگی حدود 37 مایل ( 60 کیلومتر ) می باشد آن طرف ماه که روبه روی زمین می باشد و حدود 65 مایل ( 100 کیلو متر ) طرف متضاد ماه می باشد تاریخ رادیو اکتیو صخره های ماه از هیئت آپولو ناسا در حدود 3/4 میلیون سال قبل تاریخ گذاشته شده است ( حدود 65 میلیون بعد از شکل گرفتن زمین ) صخره های ماه که توسط ناسا تجزیه شده اند شبیه صخره های زمین می باشد اما در عنصرهای آلومینیوم وتیتانیوم سنگین تر است. مواد معدنی آرماکولایت ( بنام سه فضا نورد آپولو 11 ناسا نایل آرم استارنگ ، باز آلورین و مایکل کولینس ) ، ترنکیولایتیات و پیرکفراید در ماه پیدا شده اند آنها روی زمین شناخته نشده بودند در ابتدا تعدادی از مواد معدنی روی زمین پیدا شده است . پوشش محکم لیتوسفریک – این لایه سنگی به اندازه کافی گرم نیست این پوسته سخت حدود 620 مایل ( 1000 کیلو متر ) است پوشش سست – تنها عمیق ترین قسمت لایه استرانافیکر ( صخره ای که محکمی آن در لیتوسفریک کمی باشد اما محکمی آن در موجها کافی است ) گرمای کافی دارد

    انسان می‌تواند روی كره ماه راه برود؛ زیرا هم نيروی جاذبه دارد و هم سطح آن از نوعی رسوب ماسه‌سنگی نرم – از سنگ‌های خرد شده ، غبار ، و گرد و خاک – پوشیده شده است. عمق این رسوب در برخی نقاط چند سانتیمتر و در برخی نقاط دیگر تا ۱۰ متر است. زیر این طبقه‌ی رسوبی ، سنگ‌های محکمتر قرار دارند. انسان – چه پیاده و چه سواره – حداکثر چند سانتیمتر در این رسوب فرو می‌رود. اثر کفش‌های فضانوردان یا چرخ‌های ماه‌پیما بر سطح ماه ، پس از گذشت میلیاردها سال باز هم پیدا خواهد بود ، زیرا طوفان و بارانی در سطح ماه وجود ندارد که آنها را از بین ببرد (تنها برخورد اجرام آسمانی می‌تواند این اثرات و رد‌پاها را مختل یا محو کند). سطح ماه در واقع در طول هزاران سال آینده ، که مورد اصابت اجرام آسمانی بزرگ و کوچک قرار خواهد گرفت ، تغییر خواهد کرد.

   كره ماه ، به دلیل داشتن گرانش ضعیف ، جو متراکمی ندارد؛ به عبارتی ديگر گازها از جو ماه فرار کرده و ماه فاقد اتمسفر است.

 

   بر خلاف زمین ، ماه نه دارای آب است ، نه هواکره ، نه زندگی و نه میدان مغناطیسی. البته نمی‌توان گفت که ماه کاملا غیرفعال است ، زیرا ماه‌ لرزه را باید نشانه‌ای از وجود نوعی حرکت در درون آن دانست. قطعـا ماه در دوران گذشته ، آتشفشان‌هایی داشته است؛ اما غالب حفــره‌هایی را که در آن می‌بینیـم ، نتیجـه‌ اصابت سنگهای آسمانی در اولین روزهای شکل‌گیری اين قمر است. بعضی از این حفره‌ها عظیم هستند (عمق حفره‌ی نیوتون ۸٬۰۰۰ متر است). هنگامی که سفینـه فضایی شوروی (لونا ۳) از پشت ماه عکس گرفت ، دانشمندان دیدند که روی پنهان ماه درست مانند روی آشکار آن نیست. در آنجا تعداد حفره‌ها بسیار بیشتر بود؛ اما به طور کلی از حفره‌های روی آشنای ماه کوچکتر بودند.

 

   بیش از ۳.۵ میلیارد سال پیش ، سطح ماه به شدت توسط شهاب‌سنگ‌ها بمباران شد و گودال‌های زیادی به نام دهانه در سطح آن به وجود آمدند. وسعت بعضی از این دهانه‌های برخوردی به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) می‌رسد ، که توسط دیواره‌هایی از کوه‌های سنگی – که بر اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها به وجود آمده‌اند – محصور شده‌اند. بعضی از گودال‌ها ، دیوارهای تراس‌دار یا حلقه‌های کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قله‌هایی نیز وجود دارد. دهانه‌هایی که رگه‌های بزرگ و درخشان توف نام دارند ، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودال‌های بزرگتر ، از گدازه‌های آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه به وجود آورده‌اند.

   طرف رو به زمین کره ماه (سوی نزدیک) ، ظاهری بسیار متفاوت نسبت به سوی دور آن دارد. علت اين تفاوت ، اين است كه پهنه‌های زیادی از سوی نزديک ماه ، بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی با گدازه‌های تیره‌رنگ پوشيده شده و آبگیروارهای گوناگونی را به وجود آورده‌اند؛ ولی سوی دور ماه همچنان به شکل قدیم – یعنی آکنده از گودال – باقی مانده‌است.

هسته :
 
هسته باثبات ممکن از سنگ محکم و آهنی ترکیب شده باشد هسته 4-2 درصد از تمام جرم ماه را شامل می باشد این هسته شاید حدود 225 مایل ( 360 کیلومتر ) در قطر باشد این هسته باثبات ، کوچک از یک میدان آهن ربایی به وجود نیامده است میدان آهن ربایی حدود یک دهم از میدان آهن ربایی زمین می باشد قطب نما در ماه کار نمی کند ماه همیشه تاریک است ( زیرا جو وجود ندارد ) شما می توانید توسط نگاه کردن به ستاره ها جهت یابی کنید

 

خاک ماه

 

خاک ماه تقریبا یک‌رنگ و در همه‌جا خاکستری‌رنگ است و با گرد و غباری پوشیده شده که اصطلاحا خاکه‌سنگ نامیده می‌شود. ماه در زمین خود صفحات زمین‌ساختی ندارد و از آن‌جا که در کره زمین کوه‌ها در نتیجه فشرده شدن این صفحات به هم پدید می‌آیند در ماه پدیده کوهزایی منشا زیرسطحی ندارد و تنها بر اثر برخورد شهاب‌ها است که ماه دارای پستی و بلندی‌هایی شده‌است. ماه مثل زمین روز و شب دارد. روز ماه آن قدرگرم است که می‌تواند سرب را ذوب کند.

 

دهانه‌ها و دریاوارها

 

سوی رو به زمین کره ماه (سوی نزدیک)، ظاهری بسیار متفاوت نسبت به سوی دور آن دارد. علت آن اینست که پهنه‌های زیادی از این سوی ماه بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی با گدازه‌های تیره‌رنگ پوشیده شده‌اند و آبگیروارهای گوناگونی را بوجود آورده‌اند ولی سوی دور ماه همچنان به شکل قدیم یعنی آکنده از گودال باقی مانده‌است.

 

کره ماه که تنها قمر طبیعی زمین است، که پوشیده از سنگ بوده و قطرش یک چهارم قطر زمین می‌باشد. ماه ، نوری از خود ندارد اما نور خورشید را منعکس کرده و قابل رویت می‌شود. کره ماه پوشیده از غبار بوده ، آب و حیات در آن یافت نمی‌شوند. بخاطر جاذبه بسیار ضعیفش نمی‌تواند ذرات گاز را نگه دارد و بنابراین فاقد جو است. در سطح ماه هزاران گودال شهاب سنگی وجود دارند که گدازه آتشفشانی در بعضی از این گودالهای بزرگ تراوش کرده و باعث تشکیل دریا (ماریا) در سطح ماه شده است.

گودال کوهستان

 

این گودال رگه دار که 84 کیلومتر (52 مایل) قطر داشته و در جنوب غربی نیمه نزدیک ماه قرار دارد ، "تیکو" نامیده می شود . تیکو دارای دیوارهای بلند تراس دار و قله‌های مرکزی است.

 

گودالها و رایل ها :

سطح ماه توسط میلیونها گودال توسط سیارک ها ، ستاره های دنباله دار و شهاب سنگها پر شده است در روی ماه جوی وجود ندارد از بمباران پتانسیل حمایت کند ( بیشتر مواد فضا در جو ما سوخته می شوند ) همچنین هیچ فرسایشی ( باد یا باران ) و فعالیت زمین شناسی وجود ندارد تا این گودالها را بپوشاند آنها بدون تغییر تا تغییرات تصادفی دیگر جدید باقی مانده اند این گودالها در صد ها هزار کیلو متر سایز بندی شده اند اما تعداد زیادی از گودالها توسط گدازه غرق شده و تنها از بیرون آن قابل دید است پایین تپه ماریا گودالها کمتر از نواحی دیگر می باشد این بدان دلیل است که نواحی اخیراً شکل گرفته اند و زمان کمتری برای ضربه خوردن داشته اند بزرگترین گودال قمری کلاویوس با 100 مایل در قطر می باشد .

 

رایل یک دره عظیم و پهن و بلند در روی سطح ماه است هادلی رایل یک دره پهن و بلند در روی سطح ماه می باشد این رایل 75 مایل ( 125 کیلو متر ) طول و 1300 فوت ( 400 متر ) عمق و تقریباً 1 مایل ( 1500 متر ) عرض می باشد آن توسط گدازه محکم که در یک پله کانال در طول اساس و پایه آپنین فرانت ریخته شده شکل گرفته است ( توسط فضا پیما 15 آ پولو در 1971 ) گودال قمری آریستارچس گوال بزرگ و دایره ای شکل 25 مایلی در قطر و 2/2 مایل عمق چندین مواد بیرون زده گودال را احاطه کرده است ( مواد روی گودال پرت شده است )
 

حدود 300 هزار حفره روی ماه وجود دارد که عرض انها بیش از 1 کیلومتر میباشد

صخره های ماه :

فضانوردان ناسا 842 پوند ( 382 کیلوگرم ) از صخره های ماه ( در تعدادی هیت ) پیدا کرده اند اکتشاف صخره های ماه خیلی شبیه صخره های زمین می باشد بر اساس تاریخ ایزوتوپ پرتزا صخره های ماه حدود 3/4 بیلیون سال قبل پیدا شده است .

ترکیب سنگ‌شناسی ماه

 

نمونه‌هایی که تابحال از ماه گرفته شده به سه دسته کلی سنگ‌های آذرین ، گرد و غبار را (Regoleth) و برش (Breccia) تقسیم می‌شوند که در زیر توضیح داده شده‌است.

 

سنگ آذرین

سنگهای آذرین ماه خود به سه دسته تقسیم می‌شوند:

 

اولین دسته که در ضمن قدیمی‌ترین سنگ‌های ماه می‌باشند شامل گدازه‌های حاوی مقدار زیادی فلدسپات ، آنورتوزیت و گروه سنگ‌هایی است که در نتیجه پدیده تفریق ماگمایی بوجود آمده و حاوی مقدار زیادی پلاژیو کلازهای کلسیک می‌باشند. مطالعات انجام شده بر این سنگ‌ها نشان می‌دهد که از زمان تشکیل این سنگ‌ها بیش از 4 میلیارد سال می‌گذرد.

 

دومین دسته سنگهای آذرین ماه ، بازالت (Basalt) است که حاوی مقدار زیادی پتاسیم و فسفر می‌باشند. سن این دسته سنگ‌ها نیز در حدود 4 میلیارد سال محاسبه شده‌است.

 

سومین دسته سنگهای آذرین ، سنگی شبیه بازالت است که از نظر درصد پتاسیم قابل توجه نبوده ولی از نظر درصد آهن و تیتان غنی می‌باشد. این نوع سنگ برخلاف دو دسته اول که در قسمت‌های مرتفع وجود ندارد، فقط در دریاهای ماه مشاهده شده و سن آنها بین 3.3 تا 3.7 میلیارد سال تعیین گردیده است.

 

گرد و غبار

گرد و غبار سطح ماه مخلوط دانه ریزی از ذرات خرد شده سنگ‌ها و ذرات غبار می‌باشد. که اکثر آنها حالت شیشه‌ای دارند. ترکیب شیمیایی این ذرات مشابه ترکیب شیمیایی سنگهای آذرین ماه بوده و تمام سطح ماه را به صورت لایه‌ای می‌پوشانند.

 

علت تشکیل این گرد و غبار برخورد سنگهای آسمانی (Neteorites) است که بطور مداوم سطح ماه را بمباران می‌کنند. در ماه به علت فقدان اتمسفر حتی سنگهای آسمانی کوچک نیز به سطح آن رسیده و ضمن برخورد با سنگهای سطحی ، آنها را خرد کرده و تولید گرد و غبار می‌کند. حدس زده می‌شود که تا عمق 2 کیلومتری از سطح ماه را قطعات خرد شده سنگها که در نتیجه پدیده بمباران شهاب سنگی تولید می‌شوند، می‌پوشاند.

 

برش (Breccia)

نمونه‌های برشی که از کره ماه آورده شده از اجتماع قطعات سنگ ، خرده کانی و گرد و غبار تشکیل شده و به نظر می‌رسد این سنگ‌ها نیز در اثر ضربات شهاب سنگ‌ها بوجود آمده باشند. زیرا ، بعضی از سنگهای آسمانی قطعات سنگ و گرد و غبار را به هم فشرده و مجموعه آنها را به صورت برش در می‌آورد. مطالعه نمونه‌های برش و گرد و غبار ماه فرسایش خاص سطح ماه را ، که می‌توان آنرا فرسایش بوسیله شهاب سنگ‌ها نامید، مشخص می‌سازد. در حقیقت فرسایشی که در سطح زمین وجود دارد، در سطح کره ماه دیده نمی‌شود. زیرا عوامل اصلی فرسایش زمین یعنی هوا کره و آب کره در ماه وجود ندارد.

 

سطح ماه

 

سطح ماه هموار نبوده و از واحدهای اصلی زیر تشکیل شده است.

 

نواحی مسطح

این دشت‌های وسیع حتی در بعضی موارد با چشم غیر مسلح نیز قابل رویت است. از آنجا که اولین بار گالیله این مناطق را به نام دریا (Mare) نامگذاری کرد. امروزه نیز به همان اسم نامیده می‌شود. بدیهی است که تحقیقات امروزی نشان داده است که در کره ماه آب وجود ندارد و با باقی ماندن اسم دشت‌های وسیع کره ماه به نام دریا صرفا به خاطر احترام به این دانشمند می‌باشد.

 

عناصر مختلفی در ماه است از اهن گرفته تا سولفور و ترکیبات مشابه زمین .

133 کیلومتر از عمق پوشش سنگی را دارا است و سطح ماه دارای سنگهای چگال و فشرده میباشد .

پوسته ماه حدود 70 کیلومتر ضخامت دارد جرمی سنگی است و با سیارک ها و اجرام اسمانی زیاد برخورد داشته بهمین علت سطحی دارد مملو از حفره ها ست.

البته اتشفشانهایی خاموش نیز داشته که میلیاردها سال پیش خاموش شدند .

43 درصد از سطح ماه اکسیژن ... 20 درصد سیلیکون ووو 19 درصد منیزیم ... 10 درصد اهن ... 3 درصد کلسیم ... 3درصد الومینیوم .. 0.42 درصد کروم ... 0.18 درصد تیتانیوم ... 0.12 درصد منگنز} را دارا میباشد .

 

مدارگردهای زیادی جهت مطالعه قمر زمین فرستاده شده است که شواهدی حتی از اب نیز در سطح ماه یافتند نه به طور مایع بلکه به دام افتاده در سطح های زیرین به شکل یخی

 

ماه یک بدن صخره ای و با سطح جامد است که بخش اعظمی از سطح آن شکسته شده و از اثرات حفره ای برخوردار است.

 

 

اتمسفر ماه:

جو کره ماه نسبت به جو زمین بسیار رقیق و ناچیز است و به این خاطر صدا در جو ماه منتقل نمی‌شود و سطح ماه مکانی خاموش و بی‌صدا است. فقدان جو واقعی به این معنی است که در سطح ماه مولکول‌های هوا نیز وجود ندارند تا نور خورشید را بپراکنند و و با این کار در آسمان ماه ایجاد رنگ کنند؛ به این خاطر آسمان ماه همیشه سیاه است. نبود جو هم‌چنین باعث می‌شود که شهاب‌سنگ‌های کوچک و بزرگ که پیش از رسیدن به زمین در هوا می‌سوزند در آسمان ماه نسوزند و به آسانی به سطح ماه رسیده و با شدت به آن اصابت کنند.

 

ماه اتمسفر ندارد روی ماه آسمان همیشه تاریک دیده می شود حتی در قسمتهای روشن ( زیرا جو وجود ندارد ) همچنین از زمانی که صدا امواج به سمت هوا حرکت می کنند ماه ساکت می باشد ، می تواند صدایی به ماه منتقل نشود میر دریا معنی می شود اما ماریا روی ماه دشتها روی ماه می باشند آنها ماریا صدا زد ه می شود زیرا با وجود اختر شناسان نخستین این نواحی روی ماه دریا های بزرگ بودند ، ماه اول در میر ترسکوآلایتز بود ( دریا ترسکولیتی ) ماریا روی طرف ماه که روی زمین جمع شده است طرف دور خیلی کم از این دشتها دارد دانشمندان نمی دانند چرا آن وجود دارد .

بر اساس بررسیهای جدید ، اکسیژنی که در سطح ماه وجود داره ناشی از فرار اکسیژن از جو زمین طی دو ونیم میلیارد سال گذشته بوده است

ماه دارای جو بسیار نازک و پرتنش است که به آن اگزواسفر می گویند. و قابل تنفس نیست.

 

 

شکل های مختلف ماه:

هنگامی که ماه در جهت تابش خورشید قرار گیرد، دیده نمی‌شود، زیرا در تابش شدید خورشید محو می‌گردد

و علاوه بر این، آن روی ماه که بسوی ماست مورد تابش واقع نمی‌گردد. این وضعیت را ماه نو می‌نامیم

 

وقتی ماه در سمت چپ و یا در شرق خورشید واقع می‌شود. در این وضعیت قسمت کوچکی از نیمه رو به زمین ماه، تحت تابش نور خورشید قرار می‌گیرد. در این دوران ماه را در اوایل شب بصورت داس باریکی که البته روز به روز بر قطر هلال آن افزوده می‌شود، مشاهده می‌کنیم

 

دو هفته بعد از ماه نو ، ماه دقیقا در مقابل خورشید قرار می‌گیرد. در این حالت ماه به صورت قرص کامل نورانی می‌شود، که به آن بدر یا در اصطلاح عامیانه ماه شب چهاردهم می‌گویند

ماه هر روز طلوع و غروب می کند و روی افق مانند خورشید ظاهر میشود زمان به ماه اهله وابسته می باشند آن حدود 30 تا 70 دقیقه در هر روز نسبت به روز قبلی دیرتر طلوع می کند

 

ماه آبی :

زمانی که دو ماه کامل قمری در یک ماه 1 سالی انفرادی روی می دهد دومین ماه کامل «ماه آبی » صدا زده می شود یک توضیح دیگری ازماه کامل آبی این است که ماه سوم در یک فصلی از سال که چهار ماه دارد رخ می دهد ( معمولاً هر فصل تقربیاً سه ماه کامل دارد ) .

             

ماه هلال:

ماه هلال یک تکه بین نیمه ماه و ماه جدید است یا بین ماه جدید و نیمه ماه می باشد .

 

فازهای ماه

 ماه زمین را دور می زند و شکل ماه تغییر می کند زیرا اندازه های مختلف از قسمتهای روشن ماه روبروی ماه می باشد .

 

شکل از یک ماه کامل ( زمانی که زمین بین خورشید و ماه است ) تا یک ماه جدید ( از زمانی که ماه بین خورشید و زمین ) تغییر می کند .

خورشید خود می‌درخشد، ماه را از این رو می‌بینیم که خورشید به آن می‌تابد. اگر آن روی ماه که به سوی ماست، بطور کامل مورد تابش خورشید قرار گیرد، ما ماه را بصورت قرص کامل و به عبارت دیگر در حالت بدر مشاهده می‌کنیم. اگر نور خورشید فقط قسمتی از آن روی ماه را که بسوی ماست در بر گیرد، ما ماه را بر حسب میزان تابش نور بصورت هلال باریک نوری، نیم قرص و یا به صورت یک گلوله تقریباً گرد نورانی می‌بینیم. این پدیده‌های نوری را فازها یا صورتهای مختلف ماه می‌نامند.

هنگامی که ماه در جهت تابش خورشید قرار گیرد، دیده نمی‌شود، زیرا در تابش شدید خورشید محو می‌گردد و علاوه بر این، آن روی ماه که بسوی ماست مورد تابش واقع نمی‌گردد. این وضعیت را ماه نو می‌نامیم. اکنون ماه بر روی مدار خود به حرکت ادامه می‌دهد و پس از چند روز به طور محسوسی در سمت چپ و یا در شرق خورشید واقع می‌شود. در این وضعیت قسمت کوچکی از نیمه رو به زمین ماه، تحت تابش نور خورشید قرار می‌گیرد. در این دوران ماه را در اوایل شب بصورت داس باریکی که البته روز به روز بر قطر هلال آن افزوده می‌شود، مشاهده می‌کنیم، زیرا در این وضع ماه بعد از خورشید غروب می‌کند.

تقریباً یک هفته پس از ماه نو، از دید ناظر زمینی، ماه دقیقا از پهلو مورد تابش نور خورشید واقع می‌شود. در این حالت انسان نیمی از ماه را تاریک و نیم دیگر را روشن می‌یابد؛ این وضعیت یک‌چهارم نخست نامیده می‌شود. دوباره یک هفته بعد، ماه از دید این ناظر، دقیقا در مقابل خورشید قرار می‌گیرد. در این حالت ماه به صورت قرص کامل نورانی می‌شود، که به آن بدر (یا در اصطلاح عامیانه ماه شب چهاردهم) می‌گویند.

از این حالت به بعد از قطر قسمت نورانی ماه کاسته می‌شود. تقریباً هفت روز پس از بدر، دوباره یک‌چهارم دوم حادث می‌شود. ماه در این حالت از دید ناظر زمینی اکنون در سمت راست یا در غرب خورشید قرار دارد و به عبارت دیگر قبل از طلوع خورشید در آسمان صبحگاهی پدیدار می‌شود، تا بالاخره دوباره به وضعیت ماه نو می‌رسد.

 

اهله ماه

 

همیشه 50 درصد سطح ماه در معرض نور خورشید قرار دارد. میزان ناحیه روشن ماه ، به موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید بستگی دارد. اندازه ناحیه قابل رویت ، از کاملا تاریک تا ماه کامل متغیر است. این دوره کامل هشت مرحله دارد که اهله ماه نامیده می‌شوند. چرخه اهله ماه ، هر 29.53 روز کامل می‌شود.

منازل ماه تقسیم بندی حرکت شبانه‌روزی ماه نسبت بر روی دایرةالبروج می‌باشد که به ۲۸ منزل تقسیم شده است.

رخگردی یا لیبراسیون پدیده پدیدار شدن ۹ درصد از گوشه‌های نیمه ناآشکار ماه بصورت متناوب در زمانبندی گردش ماهانه ماه است.

انحراف محور ماه:

 

اما ماه انحرافی نسبت به خود در حد 1.5 درجه دارد قاعدتا فصل در ماه معنا ندارد و در کل ، ماه اب و هوا ندارد .

گرانش و جزر و مد ماه:

 

انسان‌ها از قدیم از کره ماه و چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره می‌گرفتند، مسافران و دریانوردان نیز از نور و حضور ماه برای جهت‌یابی و ناوبری استفاده می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام حضور زیادی دارد و در برخی فرهنگ‌ها حتی آن را به عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبه) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر و مد آب‌های کره زمین می‌شود و گرانش کره ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن محور گردش زمین به‌دور خود می‌شود که در صورت عدم وجود ماه، انحراف محوری زمین مرتبا تغییر می‌کرد و این امر باعث آشفته شدن آب و هوا و فصل‌ها در زمین می‌شد.

نیم‌کره‌ای از ماه به طور دائمی رو به زمین قرار دارد که سمت پیدای ماه نامیده می‌شود. نیمه پنهان ماه را سمت پنهان ماه می‌نامند. هر روز قمری به اندازه ۱۷.۳ روز زمینی طول می‌کشد. ماه هر سال ۲ سانتیمتر از زمین دور می‌شود.

 

چرا ماه به روی زمین سقوط نمی‌کند

 

زمین با نیروی گرانش ماه را به سوی خود می‌کشد. اگر انسان ماه را که در حقیقت بی وقفه به دور سیاره ما می‌چرخد، از گردش باز می‌داشت، ماه فقط برای مدت کوتاهی ثابت می‌ایستاد، آنگاه با سرعتی فزاینده به سمت زمین می‌شتافت و در نهایت با آن برخورد می‌کرد. البته این عمل میسر نیست. ماه از همان زمانهای اولیه با سرعتی برابر ۳۶۵۹ کیلومتر در ساعت به دور زمین در حال گردش بوده‌است. در اثر این حرکت گردشی، یک نیروی گریز از مرکز به سمت خارج ایجاد می‌شود، که درست به اندازه نیروی گرانش زمین که به سمت داخل کشش دارد، است. این دو نیروی مخالف، اثر یکدیگر را بطور متقابل خنثی می‌کنند، به نحوی که ماه هموراه بر مدار خود باقی می‌ماند.

جاذبه‌‌ی ماه حدود 16 درصد جاذبه‌ی زمین است این یعنی با ست کامل لباس فضایی بر روی ماه، می‌توانید تا ۴ متر به هوا بپرید.

جاذبه ماه 16 درصد زمین است

 

شبه ماه های اطراف زمین

 

شبه ماه های اطراف زمین

این منظره از فضاپیمای آپولو 11 نشان می دهد زمین از افق ماه بالا می رود. 

 

محققان ناسا سیارکی را در مدار زمین پیدا کرده‌اند که به آن لقب دومین «ماه کوچک» زمین داده‌اند. قطر این ماه ۴۶ متر در ۹۲ متر است و این سنگ کوچک در مدار مشابه زمین به دور خورشید می‌چرخد.

آن ها کشف کرده‌اند که این سنگ به دور زمین هم می‌چرخد. هم‌بازی جدید زمین که نام آن را سیارک HO3 2016 گذاشته‌اند و از حدود ۱۰۰ سال پیش وجود داشته است. این سیارک ابتدا در ۲۷ آوریل توسط تلسکوپ نقشه‌برداری سیارک Pan-STARRS 1 در «هالئاکالا»، هاوایی و از طریق دانشگاه مؤسسه نجوم هاوایی شناسایی شد.

با وجود این که این سیارک ماه‌ شکل در حال حاضر در مدار زمین حضور دارد، ماندگاری آن در طرح عظیم جدول زمانی جهان زیاد طول نمی‌کشد. مدار خود سیارک الگوی منحصر به فردی دارد و چرخش آهسته‌ای طی این چند دهه داشته است. انتظار می‌رود که این سیارک، حرکت مداوم خود را در راستای مدار زمین که چند قرن است ادامه دارد، دنبال ‌کند...

سیارک HO3 2016

 

جستجوی قمرهای اضافی از قرن 19 آغاز شد. گرچه چندین نامزد احتمالی وجود داشته است ، اما هیچکدام از آنها تأیید نشده اند . به عنوان مثال ، برخی NEO ها یا اشیاء نزدیک به زمین ، رزونانس مداری را با سیاره ما به اشتراک می گذارند. این اشیاء اغلب به عنوان "قمر دوم" لقب می گیرند. تصور می شود سیارکی به نام  کاموئوالوا  469219 Kamoʻoalewa  پایدارترین ماهواره شبه سیاره است. سیارکها که در سال 2016 کشف شده اند ، دور زمین در گردش هستند و دور خورشید می چرخند. اگرچه برای اینکه ماهواره ی زمین نامیده شود بسیار دور است ، می توان آن را به عنوان یک ماهواره NEO یا " شبه ماهواره " طبقه بندی کرد.

بین 45 متر  تا 58 متر قطر— و تا حدود 15 میلیون کیلومتر به زمین نزدیک می شود.

کاموئوالوا به دلیل مدارش تنها برای چند هفته در هر آوریل از زمین قابل مشاهده است و ممکن است قطعه ای از دست رفته از ماه باشد.

برداشت هنرمند از زمین و شبه ماهواره کاموئوالوا  oalewa در نزدیکی سیستم زمین ماه.

نمودار نشانگر نقاط لاگرانژی Lagrange سیستم زمین-ماه. 

 

 

مشخصات ماه:

ماه درخشان ترین و بزرگترین شیء آسمان شب ما است ماه چرخش زمین را تعدیل می کند و زمین را تبدیل به سیاره ای قابل زندگی تر می کند که منجر به آب و هوایی نسبتاً پایدار می شود. همچنین باعث ایجاد جزر و مد می شود

 

قطر آن یک چهارم قطر زمين می باشد. ماه از سمت غرب به شرق در مداری بيضي شكل به دور زمين مي چرخد. مدار ماه و زمين در حركت به دور خورشيد در يك صفحه قرار ندارد و ميان آن ها زاويه اي معادل 5 درجه وجود دارد. اين واقعيت از نظر پيش بيني زمان وقوع خسوف و كسوف اهميت دارد.

نقشه ماه

 

ماه تنها قمر طبیعی سیارهٔ زمین است و با بازتاباندن نور خورشید، شب‌های زمین را کمی روشن می‌کند.

ماه پنجمین قمر طبیعی بزرگ در منظومه خورشیدی است. قطر ماه حدود 3474.8 km است؛ جوّ ندارد و سطح آن از برخورد سنگ‌های آسمانی آبله‌گون است. چگالی ماه چهار پنجم چگالی زمین است.

انسان‌ها از قدیم از کره ماه و چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره می‌گرفتند، مسافران و دریانوردان نیز از نور و حضور ماه برای جهت‌یابی و ناوبری استفاده می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام حضور زیادی دارد و در برخی فرهنگ‌ها حتی آن را به عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبه) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر و مد آب‌های کره زمین می‌شود و گرانش کره ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن محور گردش زمین به‌دور خود می‌شود که در صورت عدم وجود ماه، انحراف محوری زمین مرتبا تغییر می‌کرد و این امر باعث آشفته شدن آب و هوا و فصل‌ها در زمین می‌شد.

 

ماه سرد و خشک است و سطح آن با گودالها تزئین شده و سنگ و گرد و غبار در آن پخش شده است طرف مشابه ماه همیشه با زمین روبرو می شود طرف دور ماه اولین بار توسط بشر در 1959 مشاهده شد زمانی که لونا سوویت ماه را دور زده بود و از آن عکس گرفته بود نایل آرم استرانگ و باز آلدرین ( در هیئت آپولو 11 ناسا همچنین شامل مایکل کولین ) اولین افرادی بودند که در 20 جولای 1969 به ماه قدم نهادند اگر شما در ماه بایستید آسمان همیشه تاریک می باشد حتی در طول زمان روز همچنین از نقطه روی ماه ( به جز قسمت دور جایی که شما نمی توانید زمین را ببینید ) زمین همیشه مکان مشابه ای در آسمان دارد . اهله زمین تغییر می کند و زمین می چرخد .

ماه یا سیاره دو گانه :
زمین و ماه نسبتاً در اندازه نزدیک هم هستند ( 4:1 قطر ، 81:1 جرم ) بیشتر سیستمهای ماه و سیاره متفاوت هستند بیشتر مردم بررسی کردند که زمین و ماه سیاره جفت می باشند . ( بیشتر از سیستم ماه ، ستاره ) ماه در واقع اطراف زمین دور نمی زند آن در اطراف خورشید که با زمین هماهنگ است دور می زند ( مانند یک سیستم سیاره جفت )

دوماه قمری :
ماههای قمری سایند یک و ستاره ای طول مختلف دارند ماه ستاره ای اندازه زمانی است که ماه به جایگاه متشابه در آسمان با توجه کردن به ستاره ای حدود 321/27 روز می باشد ماه سایند یک زمانی بین ماه اهله قمری متشابه می باشد ، ماه سایند یک 530/29 روز است.
 

آیا یک قمر می‌تواند برای خود قمری داشته باشد؟

 

چنین چیزی در منظومه شمسی وجود ندارد، اما امکان اینکه یک قمر به دور قمر دیگری گردش کند، وجود دارد. با این حال، نیروهای گرانشی نوسانی که از جانب سیاره و قمر مادر اعمال می‌شود، در درازمدت باعث ناپایداری مدار خواهد شد. در مقیاس‌های به اندازه کافی بزرگ، یک قمر می‌تواند میلیون‌ها سال دوام آورد. برخی از خرده‌ سیارک‌های منظومه شمسی قمر دارند. نمونه معروف این خرده‌سیارک‌ها آیدا و قمر آن داکتایل است. همچنین در طول پنجاه سال گذشته، ماه زمین نیز به دفعات صاحب اقمار کوتاه عمری شده است که اغلب آنها ترکیبات آهنی داشتند.

 

قمر یا ماه در ستاره‌شناسی به جسمی آسمانی گفته می‌شود که گرد جسم آسمانی بزرگ‌تری سیاره بگردد. دیگر سیارات منظومه شمسی هم قمرهایی دارند. این قمرها فقط مختص منظومه شمسی نبوده و احتمال می‌رود در سیاره‌های فراخورشیدی نیز یافت شود. بیشترین تعداد قمرها در منظومه شمسی متعلق به سیارات گازی است. بهرام دو قمر به نام‌های فوبوس و دیموس دارد.

برخی از قمرهای منظومهٔ شمسی. ۱۹ عدد آن‌ها به ‌قدری بزرگ‌اند که به‌سبب گرانش خود گرد شده‌اند. از این میان تیتان که قمرزحل است جو دارد.

 

آیا در ماه، آب وجود دارد؟

 

قبل از ماموریت های آپولو به ماه، دانشمندان بر این باور بودند که فرار ها – از جمله آب-  ممکن است در نواحی ماه که همیشه در سایه هستند در قطب ها جمع شده باشند . سپس فضانوردان با خود تکه های نمونه برداری شده از ماه را آورد که امکان اندازه گیری واقعی را فراهم کرد:  آنها هیچ یک از مواد معدنی  موجود در  آب را که مشابه زمین باشد پیدا نکردند. در بیش از ده سال گذشته، هرچند پیشرفتهایی متعددی این بحث را زنده کرده، به ویژه با تجزیه تحلیل های جدید از شیشه های موجود در مواد آتشفشانی در نمونه های ماه، محققان به  وجود آب در داخل ماه پی برده اند. در همین حین چندین ماموریت فضایی به ماه نیز آغاز شده است.  آنهایی که برای پیدا کردن آب  از استوسکوپی  نوترون استفاده کرده اند  به نتایج مبهمی دست یافته اند، ولی به نظر می رسد دانشمندانی که از استوسکوپی مادون قرمز استفاده کرده‌اند به نتایج واضحی از تشخیص آب در سطح ماه رسیده اند، هرچند در تناقض با آزمایش به روش نوترون میباشد.

این تصویر روش امیدوار کننده ای را برای تشخیص محل آب در ماه نشان میدهد. پرتوهای کیهانی کهکشان(GCR)  که به سطح ماه نفوذ میکنند، هنگام برخورد یک لایه با موادی که شامل اتمهای هیدروژن هستند( مانند آب )  باعث دفع پروتون هایی (توپها قرمز ) میشوند که میتواند با ابزار مناسب  در یک ماهواره در حال چرخش در مدار ماه، قابل تشخیص باشند.

چرا همیشه یک سمت ماه رو به ماست !؟

 

ماه نزدیکترین همسایه کره زمین است که در فاصله متوسط تقریبأ 240 هزار مایلی(384 هزار کیلومتری) به دور زمین می گردد. ماه در هر 27.3 روز (تقریباً 655 ساعت)، یک گردش کامل به دور زمین انجام می دهد. بعلاوه ماه به دور محورخود نیز میچرخد ولی به خاطر نیروها ی کشانی Tidal_Force، دقیقأ همان 655 ساعت طول میکشد تا ماه یک بار هم به دور محور خود بچرخد. به بیانی ساده تر، در مدت زمانی که طول میکشد تا ماه یک بار به دور زمین بگردد (655 ساعت)، ماه دقیقأ یک بار هم به دور محور خود میچرخد. این حرکت هماهنگ(synchronized)  ماه به دور زمین که به دلیل قفل کشانی  Tidal_Locking ایجاد میگردد، سبب میشود که همواره فقط نیمه ثابتی از ماه بطرف کره زمین قرار گیرد (نیمه نزدیک ماه ).

در نتیجه این پدیده جالب، یک ناظر در روی سطح ماه، 327.5 ساعت روشنایی ممتد و 327.5 ساعت تاریکی ممتد را تجربه می کند. بعلاوه اگر شما بر روی  نیمه نزدیک ماه زندگی کنید، همیشه کره زمین را در موقعیت ثابتی در آسمان می بینید که هر 24 ساعت یک بار به دور محور خود میچرخد.. اما در نظر داشته باشید که کره زمین از نیمه دور ماه هرگز دیده نمیشود! به همین دلیل است که فضاپیما هایی نظیر آپولو 11 وقتی روی نیمه دور ماه در حال پرواز بوده اند (پشت کره ماه)، امکان تماس رادیویی با کره زمین را نداشته اند!

پدیده “قفل شدن” تنها منحصر به کره زمین و کره ماه نمیباشد. برای مثال، هر دو ماههای کره مریخ، همواره فقط یک طرفشان به سوی مریخ قرار دارد! همچنین تمام ماههای کرات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون نیز به همین ترتیب به کرات خود قفل شده اند. پدیده عجیت تر اینکه کره پلوتو و بزرگترین ماه آن (Charon) به همدیگر قفل شده اند. به این معنا که هر دوی آنها فقط یک طرفشان را به همدیگر نشان مید

بر طبق مطالعات تئوریک جدید که نتایج آن در یادداشت های انجمن نجوم سلطنتی به چاپ رسید ، زمانی که منظومه ی شمسی ما 4،6 میلیارد سال پیش متولد شده بود تنها 8 درصد از سیارات احتمالی قابل سکونت در کیهان وجود داشتند و 92 درصد از این نوع سیارات در حال تولد می باشند.

قمر زمین یعنی ماه قطری حدود 3475 کیلومتر را دارد یعنی کمی بزرگتر از سیاره کوتوله پلوتو . ماه 27 درصد اندازه زمین میباشد یعنی یک چهارم وجود ماه برای زمین و حیات زمین بسیار ضروری و واجب است .

اما خود ماه چگونه شکل گرفت ؟ سناریو های بسیار زیادی در این مورد وجود دارد . اما بهترین سناریو و طبق اخرین شواهد و مطالعات نشان میدهد میلیارد ها سال پیش سیاره ای هم اندازه مریخ به زمین اولیه برخورد کرده و باعث جدا شدن بخشی از زمین شد که بعدها در مدارش به دام افتاد و ماه لقب گرفت .

این سیاره که به زمین برخورد کرد جرمی معادل 10 درصد زمین را داشت ... همین مساله باعث شد بفهمیم ماه و زمین عناصری بسیار شبیه بهم را نیز دارا هستند .

دانشمندان طی نتیجه گیری هایی به این موضوع رسیدند این برخورد عظیم که نتیجه اش شکل گیری ماه شد حدود 95 میلیون سال بعد از تولد منظومه شمسی اتفاق افتاد

یک تئوری دیگری البته در مورد شکل گیری ماه وجود دارد که میگوید ماه زمین از ادغام و ترکیب با یک ماه دیگر که متعلق به سیاره ونوس یا زهره بوده شکل گرفته  ...

ماه اتمسفر  نازکی دارد بمانند یک لایه غبار. ... درقسمتی از ماه که نور خورشید می تابد دما نهایتا به منفی 134 درجه میرسد و در قسمتهای تاریک و شب هنگامش دمای هوا حتی به منفی 153 درجه سانتی گراد نیز میرسد .

میانگین فاصله زمین تا ماه حدودا 384399 km  است و در نزدیک ترین فاصله زمین با ماه حدود 362600 km می باشد

کشش بین زمین و ماه باعث ایجاد شرایط جذر و مدی در سطح ابهای زمین میشود  این مساله در اتمسفر وپوسته زمین نیز رخ میدهد .

کشش ماه باعث کند شدن چرخش زمین میشود از این رو ماه هر سال حدودا 3 سانتی متر از زمین دور تر میشود .

کج بودن محور زمین به اندازه 23.5 درجه باعث تغیر فصول در زمین است در طی این انحرافات و این چرخش زمین در مدار خودش و مدار خورشدی باعث می شود نور در نیمکره های شمالی و جنوبی متغیر و کم و زیاد شود همین موضوع باعث سرما و گرما و شرایط اب و هوایی مختلف و به طبع تغییر فصول میگردد .

اما ماه انحرافی نسبت به خود در حد 1.5 درجه دارد قاعدتا فصل در ماه معنا ندارد و در کل ماه اب و هوا ندارد .

 

اگر زمانی به ماه بروید متوجه می‌شوید که زمین وقتی در سطح ماه هستید هیچ وقت طلوع یا غروب نمی‌کند. در عکس روز ناسا اما شاهد غروب زمین در پس ماه هستیم. چون این عکس را مدارگرد شناسایی ماه گرفته است. علت اینکه از سطح ماه زمین هیچ وقت طلوع یا غروب نمی‌کند این است که همیشه یک سوی ماه به سمت زمین است و اصطلاحا با زمین در «قفل مداری» قرار دارد.

مشخصات فیزیکی ماه:

 ماه ما پنجمین قمر بزرگ منظومه شمسی است

قطر کره ماه          ۳۴۷۶ کیلومتر (یک چهارم قطر زمین)

فشردگی دو قطب    ۰.۰۰۲ کیلومتر

ثقل سطحی در مقایسه با زمین(۱)        ۰.۱۶۵

سرعت گریز         ۲.۳8 کیلومتر بر ثانیه

تمایل محور نسبت به سطح مدار آن       ۱.۵۳ درجه

سطح      ۳۸ میلیون کیلومتر مربع

دما         منفی ۱۷۳ (شب) مثبت ۱۱۷ (روز)

زمان گردش دور زمین         ۲۷ روز و ۷ ساعت و ۴۳ دقیقه

مرتفع ترین قله       ۱۱۳۵۰ متر

عمق حفره نیوتون ۸٬۰۰۰ متر است

فاصله متوسط از زمین 384500 کیلومتر

قطر استوا 3476 کیلومتر

مدت حرکت وضعی 27.32 روز زمینی

مدت حرکت انتقالی 27.32 روز زمینی

سرعت مداری       1.02 کیلومتر در ثانیه

دمای سطحی         155- تا 105 درجه سانتیگراد

جرم (زمین = 1)   0.01

جرم ماه :‌ 715000000000 مگا تن

چگالی متوسط (آب = 1)      3.34

جاذبه (زمین = 1)  0.16

شتاب جاذبه ماه : 1.62 متربرمجذورثانیه

نیروی جاذبه ای ماه حدود 17% جاذبه زمین می باشد

زاویه میل مداری: 5.145 درجه

 

اندازه کره ماه در مقایسه با سایر اقمار منظومه شمسی متوسط است. بزرگترین قمر ، متعلق به مشتری است که گانیمید نام داشته و قطرش 5262 کیلومتر است ، در حالیکه قطر ماه 3476 کیلومتر می‌باشد. از اقمار متعدد کوچکتر ، می‌توان از کردلیا ، قمر اورانوس ، نام برد که فقط 30 کیلومتر قطر دارد.

فاصله ماه تا زمین:

 

ماه نزدیکترین جرم آسمانی به زمین است و کره ماه در حدود سی‌برابر قطر زمین از زمین فاصله دارد. میانگین فاصله ماه تا زمین ۳۸۴٬399 کیلومتر و قطر ماه ۳٬۴۷۶ کیلومتر است. به خاطر این نزدیکی فاصله، ماه در آسمان شب تقریباً به اندازهٔ خورشید دیده می‌شود و گاه با گذر از جلوی خورشید باعث خورشیدگرفتگی نیز می‌شود.

مَهتاب نوری است که از خورشید آمده و از سطح ماه رو به کره زمین بازتابانده شده. نور تقریباً در مدت ۱٫۳ ثانیه فاصله بین زمین تا ماه را طی می‌کند.

مدار ماه

 

یک میلیون سال قبل ماه به زمین نزدیک تر بود ( 000/200 کیلو متر ) و تنها در 20 روز زمین را دور می زد و همچنین یک روز زمین حدود 18 ساعت بود ( به جای 24 ساعت ) جزر و مد های روی زمین از زمانی که ماه نزدیک تر به زمین بود قوی تر بودند .

 

اندازه :

تاثیرات جزرو مدی جاذبه ای ماه روی زمین حدوداً دو برابر قوی تر از تاثیرات جزرو مدی جاذبه ای خورشید است نسبت اندازه زمین به ماه یک چهارم کوچکتر در مقایسه با نسبت سیارات دیگر به سیستمهای ماه می باشد ( برای بیشتر سیارات در منظومه شمسی ، ماه ها در مقایسه با سیارات دیگر کوچکترند و تاثیرات کمی روی سیاره دارند )

جرم و جاذبه زمین :

نیروی جاذبه ای ماه حدود 17% جاذبه زمین می باشد برای مثال 100 پوند ( 45 کیلوگرم ) روی ماه وزن دارد چگالی ماه 3340 کیلو گرم تقسیم بر متر مکعب می باشد آن حدود 3.5 از گنجایش زمین است .

درجه حرارت :

درجه حرارت در ماه بالا بودن در زمان روز حدود 130 سانتی گراد ، 265 فارنهایت و پایین بودن در زمان شب حدودC 110 - = F 170 – نشان می دهد
 

مهتاب يا همان نوری که از خورشيد به سطح ماه می‌تابد ، از سطح ماه به سمت زمین بازتابانده می‌شود و همين پديده ، ديدن ماه را در آسمان – مخصوصا به هنگام شب – بسيار آسان‌تر می‌كند. نوری كه از سطح ماه بازتاب داده می‌شود تقریبا در مدت زمان ۱.۳ ثانیه به زمین می‌رسد. نشانهٔ نجومی ماه ☾ است.

 

نهان‌زیستی (پرکامبرین) - Precambrian

 

**** نهان‌زیستی  (پرکامبرین) - Precambrian

تاریخ زمین بیشتر مربوط به این دوره می باشد قسمت. این بخش بیشتر شامل سنگهای دگرگونی در ابتدا و سنگ های رسوبی نظیر ماسه سنگ، كنگلومرا، شیست و كوارتزیت كه بر روی سنگ های دگرگونی قرار گرفته است، تشكیل شده است.

 

دوران اول (Paleozoic) :

 

اسم این دوران از دو كلمه پالیوس به معنی قدیمی و زئون به معنی جانور گرفته شده است. جنس سنگهای این دوره بیشتر از نوع رسوبی بوده ولی سنگ های آذرین و دگرگونی نیز دیده می شود. دراین دوران زمین شناسی ایران تغییراتی زیادی داشته است .

 

دوران اول شامل پنج دوره كامبرین - اردویسین - سیلورین – دونین - كربونیفر - پرمین می باشد :

 

مشخصات دوران اول

 

جانوران این دوران بیشتر از بی مهرگان بوده و تنها مهره داران این دوران ماهی ها می باشند. البته در اواخر دوران تعداد كمی از دوزیستان و خزندگان نیز بوجود آمده اند.در ابتدای این دوران (كامبرین) خشكی بزرگی در نیمكره شمالی وجود داشته كه چند بار به قطعات كوچكتر تقسیم شده و مجددا بهم پیوسته است.در دوره سیلورین سه خشكی كانادا، سیبری و خشكی كوچك اسكاندیناوی در شمال و خشكی بزرگ گندوانا (Gondwana) در جنوب وجود داشته است.

 

دوران های زمین شناسی

 

در دوره دونین دو خشكی بزرگ شمالی به هم متصل شده و خشكی واحدی به نام اطلس شمالی را تشكیل دادند. در بقیه دوران اول تقریبا وضع خشكی ها به همین ترتیب باقی مانده است. كوهزایی های كالدونین (Caledonian) در دوره سیلورین و هرسینین (Hercinian) در دوره كربونیفر به وقوع پیوسته است.

 

دوران دوم (Mesozoic) : نام این دوران از دو كلمه یونانی مزوس به معنی وسط و زئون به معنی جانور مشتق شده است. دوران دوم دارای سه دوره به شرح زیر می باشد :

دوره تریاس (Triassic) : از كلمه یونانی تریاس به معنی «سه تایی » گرفته شده است. زیرا رسوبات این دوره در آلمان از سه قسمت متمایز تشكیل شده است.

 

دوران ماقبل زمین شناسی

 

دوره پرکامبرین Precambrian (از زمان پیدایش زمین تا تقریبا ۵۷۰ میلیون سال پیش)

 

نخستین مرحله دوران زمین شناسی، برابر کشفیات علمی زمین شناسان مشتمل بر دو قسمت بوده است:

الف - آرکتوزوئیک         ب - پروتروزوئیک

 

بدنبال هر یک از این قسمتها فاصله زمانی فرسایشی طولانی پیش آمده است و بر مبنای محاسبات انجام شده از طریق رادیواکتیویته زمان پرکامبرین حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش آغاز گردیده است.

 

اوایل پرکامبرین

 

وقایع عمده در این دوران فعالیت شدید آتشفشانی، تشکیل یافتن کانیها، برآمدن کوهها و فرسایش آنها. برآمدن کوهها در سراسر زمین در اواخر این دوران صورت گرفته است.

احتمال دارد گیاهان و جانوران ابتدایی دریایی در این دوران فراوان بوده اند اما هنوز فسیلهایی که انتساب آنها به این دوره مسلم و قطعی باشد،

کشف نشده است.

 

اواخر پرکامبرین

 

وقایع عمده در این دوران نهشتهای فراوان آهن، مس، نیکل، طلا و تشکیل یافتن کوهها و فعالیت آتشفشانی در اواخر این دوره.

ظاهرا در این دوره گیاهان و جانوران ساده دریایی متنوع وجود داشته، آثاری مؤید وجود جلبک هایی است که آهک ترشح می کرده اند، و احتمالا کرمها و اسفنج ها نیز بوده اند.

دوره پالتوزوئیک Paleozoic (از ۵۷۰ تا ۲۲۵ میلیون سال پیش)

 

بنا به نظر دانشمندان این دوره ۵۰۰ میلیون سال قبل آغاز گشته و ۳۰۰ میلیون سال بطول انجامیده است، که بخش عظیمی از این مدت هوا ملایم و یکنواخت بوده است.

جانوران این دوران بیشتر از بی مهرگان بوده و تنها مهره داران این دوران ماهی ها می باشند. البته در اواخر دوران تعداد کمی از دوزیستان و خزندگان نیز بوجود آمده اند. در ابتدای این دوران (کامبرین) خشکی بزرگی در نیمکره شمالی وجود داشته که چند بار به قطعات کوچکتر تقسیم شده و مجددا بهم پیوسته است.

در دوره سیلورین سه خشکی کانادا، سیبری و خشکی کوچک اسکاندیناوی در شمال و خشکی بزرگ گندوانا (Gondwana) در جنوب وجود داشته است.

در دوره دونین دو خشکی بزرگ شمالی به هم متصل شده و خشکی واحدی به نام اطلس شمالی را تشکیل دادند. در بقیه دوران اول تقریبا وضع خشکی ها به همین ترتیب باقی مانده است. کوهزایی های کالدونین (Caledonian) در دوره سیلورین و هرسینین (Hercinian) در دوره کربونیفر بوقوع پیوسته است.

 

کامبرین (Cambrian) : از کلمه کامبریا، نام لاتین یکی از شهرهای انگلستان گرفته شده است.

 

در این دوران دریاها سه بار پهنه های عظیمی از قاره ها را فرا گرفتند، سپس پس نشستند. نهشت سنگ های ته نشستی و مرتفعات دوره پرکامبرین تخفیف یافت، ریشه هرمزی جنوب ایران از این دوره است.

از نظر زندگی حیوانی در این دوره، بی مهرگان دریایی گوناگون بسیاری دارای صدف. فسیل ها عمدتا از «تریلوبیت ها» و «براکیوپودها»، نخستین حلزونها ، بسیاری جلبک های دریایی و اسفنج ها.

 

قسمت اعظم تاریخ زمین متعلق به این بخش می‌باشد. این بخش بیشتر شامل سنگهای دگرگونی در ابتدا و سنگ‌های رسوبی نظیر ماسه‌سنگ ، کنلگومرا ، شیست و کوارتزیت که بر روی سنگ‌های دگرگونی قرار گرفته است تشکیل شده است.

 

*** پیشین‌زیستی (پروتروزوئیک) - Proterozoic

 

احتمالا گیاهان و جانوران ابتدائی و ساده آبزی (مانند جلبکها) وجود داشته اند اما آثار و بقایای (فسیل) معتبر و مستدلی بدست نیامده است.

 

** پیشین‌زیستی نو - نئوپروتروزوئیک  Neoproterozoic

 

* ادیاکاران   Ediacaran – 635 mya

* کریوژنین   Cryogenian – 720 mya

* تونین   Tonian – 1000 mya

 

** پیشین‌زیستی میانه - مزوپروتروزوییک   Mesoproterozoic

 

* استنین   Ectasian  -  1200 mya

* اکتاسین   Ectasian – 1400 mya

* کالیمین   Calymmian – 1600 mya

 

** پیشین‌زیستی دیرینه - پالئوپروتروزوییک   Paleoproterozoic

 

* استاترین   Statherian – 1800 mya

* اوروسیرین   Orosirian – 2050 mya

* ریاسین   Rhyacian - 2300 mya

* سیدرین   Siderian – 2500 mya

 

*** نخست‌زیستی (آرکئن) - Archean

 

** نئوآرکین   Neoarchean -  نخست‌زیستی نو – 2800 mya

** مزوآرکین   Mesoarchean -  نخست‌زیستی میانه – 3200 mya

** پالئوارکین   Paleoarchean -  نخست‌زیستی دیرینه - 3600 mya

Eoarchean **   - سپیده‌دم نخست‌زیستی  - 4000 mya

 

*** پیشازیستی (هادئن) - Hadean

 

 **  ایمبرین اولیه (پیشازیستی)  (Neohadean)  Early Imbrian – 4130

**  نکتریان  (مزوادین) - (پیشازیستی)  (Mesohadean) Nectarian – 4280

** گروه های حوضه پالئوهادین - (پیشازیستی)  (Paleohadean) Basin Groups – 4533

 ** اوهادین -  پنهان زیستی  Cryptic (Eohadean)  - 4600

 

پیدازیستی Phanerozoic - دیرینه‌زیستی Paleozoic - کامبرین Cambrian

 

** کامبرین  Cambrian  :

زندگی محدود به دریا ها بوده جلبکها منبع اصلی تغذیه جانوران دیگر بوده اند. آثاری که نشان دهنده وجود کرم ها خرچنگها و بلوطهای دریائی و تری لوبیتها (فراوانترین جانوران این دوره) میباشند در دوره کامبرین مشاهده گردیده است.

 

نام کامبرین از کلمه کامبرین که نام لاتین شهر گال است مشتق گردیده است. دوره کامبرین به سه دسته اشکوب زیرین ، میانی و بالایی تقسیم می‌شود. سن کامبرین از 570 تا 510 میلیون سال قبل است. پیدایش آثار یخچالی در سنگهای رسوبی کامبرین چنین و نقاط دیگر نشان دهنده آب و هوای سرد این دوره می‌باشد.

 

از فسیلهای این دوره ، تریلوبیت‌ها و همچنین بازوپایان دارای اهمیت فوق‌العاده زیادی می‌باشند. تریلوبیت‌ها سخت پوستان دریایی هستند که در اوایل دوران پالئوزئیک ظهور و در اواخر همین دوران از بین رفته‌اند.

استروماتولیت‌ها ، کنودونت‌ها ، استراکودها و دسته‌ای دو کفه‌ایها نیز در این دوره ظهور یافته ، ولی تنوع چندانی نداشتند.

 

نام کامبرین از کلمه کامبریا که نام لاتین شهر گال است مشتق گردیده است. سدویک (Sedwick) زمین شناس انگلیسی نام این دوره را به قدیمی‌ترین ته نشینیهایی که حاوی آثار موجودات زنده‌اند، نسبت داده است.

 

مشخصات دوره کامبرین

 

دوره کامبرین به سه اشکوب زیرین ، میانی و بالایی تقسیم می‌شود. سن کامبرین از 750 تا 510 میلیون سال قبل است. پیدایش آثار یخچالی در سنگهای رسوبی کامبرین چین و نقاط دیگر نشان می‌دهد که آب و هوای سردی در این نواحی حکم فرما بوده است. مطالعه رسوبات چین خورده کامبرین نشان دهنده آن است که در این دوره بزرگ ناودیسهایی در نقاط مختلفی از اروپا ، آسیا و آمریکا وجود داشته است. بعضی از جانورانی که در تشکیلات کامبرین مشاهده شده‌اند از نظر چینه شناسی اهمیت زیادی ندارند.

 

چون فسیل این جانوران یا به ندرت یافت شده و یا اینکه به خوبی حفظ نشده‌اند. از این جانوران مرجانها را می‌توان نام برد که تنوع زیادی نداشته و یا آنکه دارای اسکلت سخت نبوده‌اند. خارپوستان نیز در این دوره ظهور نموده‌اند، ولی گوناگونی زیادی نداشته‌اند. از نرمتنان وجود دو کفه‌ایها مشکوک است و از شکم پایان هم جز چند نمونه ساده آثار بیشتری باقی نمانده است.

 

تقسیمات دوره کامبرین

 

تقسیمات سیستم کامبرین از سال 1891 توسط والکت (Walcott) به صورت سه قسمتی پیشنهاد گردید که شامل کامبرین زیرین ، میانی و بالایی است. اشکوبهای کامبرین عبارتند از:

 

اشکوب جورجین (Georgian): که وجه تسمیه آن از کلمه جورجیا شهری در آمریکاست و توسط والکت در سال 1891 به کار برده شده است. این اشکوب معادل اشکوب توماشین است. زون تریلوبیت اله نلوس کامبرین زیرین را مشخص می نماید.

 

اشکوب آکادین (Acadian): که نامش از محل آکادی (Acadie) در کانادا گرفته شده است و در سال 1867 توسط داوسون (Dawson) ابداع گردیده است. این اشکوب قسمتی از کامبرین میاین با تریلوبیتهای پرادوکسیدها را شامل می‌شود.

 

اشکوب پوتسدامین (Potsdamian): که شامل ماسه سنگهای پوتسدام نواحی نیویورک است. این اشکوب دارای نبودهای چینه شناسی بوده و نمی‌تواند بطور کامل معرف کامبرین بالایی باشد.

 

حدود دوره کامبرین

 

حد زیرین این سیستم با پرکامبرین در ارتباط بوده ، ولی حد بالایی آن از نظر مورچیسون حتی سیلورین زیرین را شامل می‌شده است، اما در سال 1879 لاپ ورث (Lapworth) سیستم اردویسین را ابداع نمود که حد زیرین آن را اشکوب آرنیگین قرار دارد. حد بالایی کامبرین و مرز آن با اردویسین نیز از نظر چینه شناسی متفاوت است.

 

فسیلهای شاخص کامبرین

 

تریلوبیتها و همچنین بازوپایان در این دوره دارای اهمیت فوق العاده‌ای بوده‌اند. تریلوبیتها سخت پوستان دریایی هستند که در اوایل دوران پالئوزوئیک ظاهر شده و در اواخر همین دوره از بین رفته‌اند. بدین ترتیب از فسیلهای شاخص این دوران به شمار می‌روند. نام تریلوبیتها به علت تقسیم طولی بدن به سه قسمت است. مهمترین تریلوبیتهای دوره کامبرین عبارتند از: اوله نلوس و جنس هولمیا مشخص کامبرین زیرین و جنس پارادوکسیدس مشخص کامبرین میانی.

 

دوره کامبرین به سه اشکوب زیرین ، میانی و بالایی تقسیم می‌شود. سن کامبرین از 750 تا 510 میلیون سال قبل است. پیدایش آثار یخچالی در سنگهای رسوبی کامبرین چین و نقاط دیگر نشان می‌دهد که آب و هوای سردی در این نواحی حکم فرما بوده است. مطالعه رسوبات چین خورده کامبرین نشان دهنده آن است که در این دوره بزرگ ناودیسهایی در نقاط مختلفی از اروپا ، آسیا و آمریکا وجود داشته است. بعضی از جانورانی که در تشکیلات کامبرین مشاهده شده‌اند از نظر چینه شناسی اهمیت زیادی ندارند.

 

چون فسیل این جانوران یا به ندرت یافت شده و یا اینکه به خوبی حفظ نشده‌اند. از این جانوران مرجانها را می‌توان نام برد که تنوع زیادی نداشته و یا آنکه دارای اسکلت سخت نبوده‌اند. خارپوستان نیز در این دوره ظهور نموده‌اند، ولی گوناگونی زیادی نداشته‌اند. از نرمتنان وجود دو کفه‌ایها مشکوک است و از شکم پایان هم جز چند نمونه ساده آثار بیشتری باقی نمانده است.

تقسیمات دوره کامبرین

تقسیمات سیستم کامبرین از سال 1891 توسط والکت (Walcott) به صورت سه قسمتی پیشنهاد گردید که شامل کامبرین زیرین ، میانی و بالایی است. اشکوبهای کامبرین عبارتند از:

 

اشکوب جورجین (Georgian): که وجه تسمیه آن از کلمه جورجیا شهری در آمریکاست و توسط والکت در سال 1891 به کار برده شده است. این اشکوب معادل اشکوب توماشین است. زون تریلوبیت اله نلوس کامبرین زیرین را مشخص می نماید.

اشکوب آکادین (Acadian): که نامش از محل آکادی (Acadie) در کانادا گرفته شده است و در سال 1867 توسط داوسون (Dawson) ابداع گردیده است. این اشکوب قسمتی از کامبرین میاین با تریلوبیتهای پرادوکسیدها را شامل می‌شود.

اشکوب پوتسدامین (Potsdamian): که شامل ماسه سنگهای پوتسدام نواحی نیویورک است. این اشکوب دارای نبودهای چینه شناسی بوده و نمی‌تواند بطور کامل معرف کامبرین بالایی باشد.

حدود دوره کامبرین

حد زیرین این سیستم با پرکامبرین در ارتباط بوده ، ولی حد بالایی آن از نظر مورچیسون حتی سیلورین زیرین را شامل می‌شده است، اما در سال 1879 لاپ ورث (Lapworth) سیستم اردویسین را ابداع نمود که حد زیرین آن را اشکوب آرنیگین قرار دارد. حد بالایی کامبرین و مرز آن با اردویسین نیز از نظر چینه شناسی متفاوت است.

 

فسیلهای شاخص کامبرین

تریلوبیتها و همچنین بازوپایان در این دوره دارای اهمیت فوق العاده‌ای بوده‌اند. تریلوبیتها سخت پوستان دریایی هستند که در اوایل دوران پالئوزوئیک ظاهر شده و در اواخر همین دوره از بین رفته‌اند. بدین ترتیب از فسیلهای شاخص این دوران به شمار می‌روند. نام تریلوبیتها به علت تقسیم طولی بدن به سه قسمت است. مهمترین تریلوبیتهای دوره کامبرین عبارتند از: اوله نلوس و جنس هولمیا مشخص کامبرین زیرین و جنس پارادوکسیدس مشخص کامبرین میانی.

* فورونجین  Furongian :

 

اشکوب ۱۰ کامبرین -  Stage 10 : 489.5 mya

ژیانگشانین  Jiangshanian : 494 mya

پایبین  Paibian : 497 mya

 

* میائولینگیان Miaolingian :

 

گوژانگین  Guzhangian : 500.5 mya

درومین  Drumian : 504.5 mya

وولیوان  Wuliuan : 509 mya

 

* سری 2 کامبرین  Series 2 :

 

اشکوب ۴ کامبرین  - Stage 4 : 514 mya

اشکوب ۳ کامبرین  - Stage 3  : 521 mya

 

* ترنووین  Terreneuvian :

 

اشکوب ۲ کامبرین -  Stage 2 : 529 mya

فورتونین  Fortunian : 541 mya

 

پیدازیستی Phanerozoic - دیرینه‌زیستی Paleozoic - اردویسین Ordovician

 

** اردویسین  Ordovician   :

نام آن از قبیله اردوشیا مشتق شده است.

 

منتهای گسترش دریاهای قاره ای، لااقل دو بار خشکیها از آب بیرون آمده است. فعالیت آتشفشانی در بعضی نواحی، تشکیل یافتن نفت، مرمر، سنگ آهک، پیدایش اختلالاتی در قشر جامد زمین در اواخر این دوره از نظر زندگی و حیوانی، غلبه بی مهرگان دریایی بر جای ماند؛ بعضی اقسام نرم تنان، کرینوئیدها، پابرسران و مرجانها وجود داشته. نخستین مهره داران (ماهیهای اولیه) پیدایش یافت.

 

بعلت شرایط نامساعد آب و هوائی در روی سطح زمین زندگی هنوز محدود به آبها است در خشکی زندگی وجود ندارد بی مهرگان دریائی پا بر سران (مانند اختاپوس) نرم تنان نمونه های حیات این دوره اند نخستین مهره داران بنام ماهیهای اولیه در این دوره بوجود آمده اند.

 

نام اردویسین از نام قبیله اردویشیا که در شهر گال زندگی می‌کردند گرفته شده است. طول این دوره از 515 تا 438 میلیون سال قبل است. در پایان این دوره کامبرین عده‌ای از موجودات زنده از جمله تریلوبیت‌ها منقرض شدند. مرز بین تردویسین و کامبرین معمولا بر اساس نوعی از فسیلها به نام گراپتولیت‌ها و گونه‌های جدید کنودونت‌ها تعیین شده است. مرز بالایی این دوره با سیلورین نیز بر پایه فسیلهای گراپتولیت و کنودونت استوار است. گراپتولیت‌ها جانورانی هستند که اندامی شبیه به ستون فقرات دارند. این جانوران حد واسط مهره داران و بی‌مهرگان می‌باشند.

 

بررسیها نشان می‌دهد که آب و هوای این دوره از کامبرین گرمتر بوده است بطوری که رسوبات آهکی و دولومیتی بیشتری ته نشین شده است. در رسوبات اردویسین نفت نیز پیدا شده است. وجود نفت در این رسوبات نشان دهنده فراوانی و توسعه موجودات ریز شناور در آب دریاهای آن زمان می‌باشد. شواهد زیادی دال بر انقراض تعداد زیادی از موجودات زنده در پایان دوره اردیسین وجود دارد. علت این انقراض ، سرد شدن سریع ناگهانی آب و هوا در پایان این دوره می‌باشد.

 

طول این دوره از 515 تا 438 میلیون سال قبل است. در پایان دوره کامبرین عده‌ای از موجودات زنده از جمله تریلوبیتها منقرض شوند. تریلوبیتها در دوره کامبرین تنوع و گسترش داشتند، ولی در اثر انقراض تعدادی از جنسها و گونه‌های آنها در پایان این دوره از بین رفته و از تعداد آنها در دوره بعدی کاسته شد. یکی از خصوصیات این دوره آن است که آب و هوا از کامبرین گرمتر بوده بطوری که رسوبات آهکی و دولومیتی بیشتری ته نشین شده‌اند. وجود نفت در رسوبات اردویسین نشان دهنده فراوانی و توسعه موجودات ریز شناور در آب دریاهای آن زمان می‌باشد.

حدود اردویسین

به عقیده مولفین انگلیسی ، بطور کلی قاعده سیلورین با زون گراپتولیتی به نام گلیپترگراپتوس (Glyptograptns) مشخص است. ضمنا تقسیم بندی اردویسین در مقاطع تیپ مشکل به نظر می رسد، چون این مقاطع از نظر جغرافیایی از یکدیگر جدا بوده و رخساره‌های آنها نیز مختلف است. ضمنا حد بین اشکوبهای اردیسین معمولا با فسیل گراپتولیتها مشخص شده است.

 

ناگفته نماند مقیاس چینه شناسی که برای اردیسین انگلستان بکار می‌رود عملا در محلهای دیگر به آسانی قابل استفاده نیست. مثلا در اروپای مرکزی ، جنوبی و آفریقای شمالی (نواحی مدیترانه) مجموعه موجودات جانوری اردویسین از موجودات جانوری اروپای شمالی متمایز و یا با آنها تفاوت دارد و به همین دلیل زوناسیون فسیلهای کنودونت می‌تواند کمبود گراپتولیت را در نواحی مدیترانه جبران نماید.

 

اردویسین زیرین

اشکوب ترمادوسین: که رسوبات آن برای اولین بار در شهر ترمادوک (Temadoc) در ایالت ولز واقع در جنوب غرب انگلستان مطالعه شده است.

اشکوب آرنیگین (Arenigian): نام آن از کوههای آرنیگ در ایالت ولز گرفته شده و رسوباتش سیلت و آهکهای با لایه بندی نامنظم است.

 

اردویسین میانی

اشکوب خلانویرنین (Llanvirnian): شامل شیلهای گراپتولیت دار و نام آن از ناحیه خلانویرن در جنوب ولز گرفته شده است.

اشکوب خلاندیلین (llandeilian): اولین بار به آهکهای رنگی و تیره تریلوبیتدار ناحیه خلاندیلو اطلاق گردیده است.

اشکوب کارادوسین (Caradocian): نام آن از ناحیه کارادوک در ولز مشتق گردیده و رخساره‌اش ماسه سنگ است.

 

اردویسین بالایی

           

که اشکوب آشگیلین (ashgillian) را شامل می‌شود. این اشکوب نامش از شهر آشگیل در ایالت ولز گرفته شده است و رخساره‌اش بیشتر سیلتی است.

فسیلهای شاخص در اردویسین

سه گروه از جانوران در کامبرین ظاهر شده‌اند، اما تنوع آنها مربوط به دوره اردویسین است. این جانوران عبارتند از: بازوپایان لولادار ، گراپتولیتها و کنودونتها. این سه گروه از مهمترین فسیلهای شاخص اردویسین به شمار می‌روند.

جغرافیای دیرینه اردویسین

بعد از پیشروی کلی دریا در دوره کامبرین ، سطح آب دریاها تا پایان اردویسین همچنان بالا بوده و سطح وسیعی از خشکیها را نیز می‌پوشانیده است. بزرگترین پسروی دریایی در آخر دوره اردویسین بوقوع پیوست، ولی اثر چندانی در زندگی موجودات زنده نداشت.

لازم به ذکر است که شواهد زیادی دال بر انقراض تعدادی از موجودات زنده در پایان دوره اردیسین وجود دارد. علت این انقراض را سرد شدن سریع و ناگهانی آب و هوا در پایان این دوره می‌دانند. در اردویسین خشکی بالتیک و خشکیهای کوچک بریتانیا از جنوب به طرف استوا تغییر مکان یافتند. در اثر این حرکت بود که بالتیک به حاشیه شرقی آسیا - اروپا منتقل شد.

 

فسیلهای بسیار کمی از پریمات‌ها آن هم به صورت اسکلت کامل یافت شده است. این جانوران در جنگلها و روی درختان زندگی می‌کرده‌اند و اسکلت آنها پس از مرگ در اثر عوامل جوی و تاثیر باکتریهای مختلف تجزیه گردیده‌اند و به همین خاطر در شرایط مناسب فسیل نشده‌اند. پریمات‌ها پس از حشره خواران و کمی قبل از گوشتخواران در اواسط پالئوسن ظاهر شده‌اند. در حال حاضر میمونهای بزرگ را اجداد انسانهای اولیه ندانسته و بر خلاف نظریه داروین که میمونها را اجداد انسان به شمار می‌آورد باید گفت که طول استخوانهای انگشت و کف پا در میمونها و انسان تفاوت بسیار زیادی دارد.

 

علاوه بر این تفاوت ، تفاوتهای زیادی دیگری نیز از سایر استخوانها مثل ساق پاها ، استخوان دست و وضع کلی صورت و دندان و ... در این دو گروه از موجودات قابل مشاهده است. با مطالعات انجام شده و تعیین سن به روش پتاسیم - آرگون قدیمیترین انسان واقعی متعلق به دو میلیون سال قبل با نام هوموها بی لیس (Homohabilis) است که ایستاده راه می‌رفته است ولی دستهای آنها از دستهای انسانهای امروزی ناقص تر بود.

نام پرمین برای اولین بار به رسوبات دریایی مربوط به اواخر دوران پالئوزوئیک ناحیه پرم واقع در شرق روسیه اطلاق گردیده است.

 

* اردویسین پسین  Late :

 

هیرنانتین  Hirnantian : 445.2 mya

کاتین  Katian : 453 mya

سندبین  Sandbian : 458.4 mya

 

* اردویسین میانه  Middle :

 

داریویلین  Darriwilian : 467.3 mya

داپینگین  Dapingian : 470 mya

 

* اردویسین پیشین  Early :

 

فلوئین (پیشتر Arenig) Floian  (formerly Arenig) : 477.7 mya

ترمادوسین  Tremadocian : 485.4 mya